HỘI NGHỊ BỘ TRƯỞNG PHỤ NỮ ASEAN LẦN THỨ 3: AN SINH XÃ HỘI ĐỐI VỚI PHỤ NỮ VÀ TRẺ EM GÁI, HƯỚNG TỚI TẦM NHÌN ASEAN 2025

Trong các ngày 18-25/10/2018, Hội nghị Bộ trưởng Phụ nữ ASEAN (AMMW) lần thứ 3 được tổ chức tại Hà Nội và Ninh Bình với chủ đề “An sinh xã hội đối với phụ nữ và trẻ em gái, hướng tới Tầm nhìn ASEAN 2025”. Hai hội nghị trước diễn ra tại Viêng Chăn, Lào (2012) và với chủ đề “Lồng ghép giới và quan hệ đối tác của phụ nữ trong môi trường bền vững”; tại Manila, Philippines (2015). Hội nghị tập trung bàn thảo các nội dung như: bảo đảm tiếp cận việc làm bình đẳng cho lao động nữ; các chính sách tiếp cận bình đẳng về giáo dục và đào tạo nghề cho phụ nữ; các chính sách, giải pháp giảm nghèo gắn với tạo việc làm, sinh kế cho phụ nữ nghèo;

các chính sách bảo đảm tiếp cận bảo hiểm xã hội toàn diện cho lao động nữ, nhất là ở khu vực kinh tế phi chính thức, khu vực nông nghiệp, nông thôn và lao động nữ di cư. Vấn đề an sinh xã hội về thông tin, y tế, nước sạch, giáo dục, nhà ở cũng được thảo luận tại Hội nghị này.

Riêng đối với trẻ em gái, Hội nghị nhấn mạnh đến việc đảm bảo tiếp cận giáo dục phổ thông; xóa bỏ định kiến xã hội đối với trẻ em gái; vấn đề phòng, chống bạo lực đối với trẻ em, nhất là trẻ em gái, đảm bảo cho các em được chăm sóc trong môi trường xã hội và gia đình an toàn.

Bên cạnh chủ đề chung, các Bộ trưởng cũng chia sẻ quan điểm về việc thực hiện Tuyên bố của các nhà Lãnh đạo Cấp cao ASEAN và các cơ hội đáp ứng yêu cầu bình đẳng giới trong việc thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 và Các mục tiêu phát triển bền vững, Tuyên bố chung ASEAN về Thúc đẩy quyền của phụ nữ, Hòa bình và An ninh trong ASEAN, Chương trình nghị sự về Lồng ghép quyền năng kinh tế của Phụ nữ trong ASEAN và việc thực hiện Kế hoạch hành động ASEAN về Xoá bỏ bạo lực đối với phụ nữ.

Ngoài ra, các Bộ trưởng cũng thảo luận về xu hướng, thách thức liên quan đến công tác bình đẳng giới và đảm bảo quyền của phụ nữ và trẻ em gái trong khu vực và tại từng nước, như vấn đề biến đổi khí hậu, thiên tai, vấn đề tác động của kỷ nguyên số, sự phân biệt đối xử với phụ nữ hiện nay. 

Tại Hội nghị, các Bộ trưởng đã chia sẻ quan điểm và tình hình của các nước trong việc tăng cường an sinh xã hội cho phụ nữ và trẻ em gái hướng tới Tầm nhìn ASEAN 2025. Đây là nội dung rất thiết thực trong bối cảnh già hoá đang gia tăng, định kiến giới còn tồn tại, ảnh hưởng đến giáo dục, việc làm và vị thế của phụ nữ và trẻ em gái ở mỗi quốc gia. Các nước ASEAN sẽ học hỏi được nhiều kinh nghiệm qua các nội dung chia sẻ này.  

Các Bộ trưởng cũng nghe tóm tắt nội dung trao đổi với Cơ quan của Liên hợp quốc về phụ nữ về Báo cáo nghiên cứu bình đẳng giới và các mục tiêu phát triển bền vững khu vực Châu Á-Thái Bình Dương: tình hình và định hướng tương lai để tạo ra thay đổi vào năm 2030. 

Các nội dung này đều được vào trong Tuyên bố chung của hội nghị. Tuyên bố được trình lên Hội nghị Cấp cao ASEAN (tổ chức vào tháng 11/2018 tại Singapore).

Những đóng góp và sáng kiến của Việt Nam cho diễn đàn

Thứ nhất, đề xuất vấn đề “An sinh xã hội cho phụ nữ và trẻ em gái hướng tới tầm nhìn ASEAN 2025” làm chủ đề của Hội nghị Bộ trưởng phụ nữ ASEAN lần thứ 3. Đây là sáng kiến quan trọng được các nước thành viên ASEAN ủng hộ tích cực, tạo diễn đàn cho các Bộ trưởng phụ trách bình đẳng giới và phụ nữ chia sẻ quan điểm về việc thực hiện Tuyên bố về Tăng cường an sinh xã hội trong ASEAN của các Nhà Lãnh đạo ASEAN.

Thứ hai, phối hợp với Ban Thư ký ASEAN và các đối tác của ASEAN như Liên minh châu Âu và Dự án Kết nối ASEAN – Hoa Kỳ thông qua du lịch và đầu tư đưa ra sáng kiến tổ chức Hội thảo về Phụ nữ trong nền kinh tế: hướng tới tăng cường quyền năng kinh tế của phụ nữ trong khu vực ASEAN; Đối thoại chính sách ASEAN-EU về phụ nữ: thực hiện Mục tiêu phát triển bền vững số 5 về bình đẳng giới tại nơi làm việc. Các nội dung thảo luận này đều hướng đến các vấn đề liên quan đến an sinh xã hội cho phụ nữ và trẻ em gái, nhấn mạnh vào vấn đề việc làm, tăng quyền năng kinh tế của phụ nữ thông qua xoá bỏ các khoảng cách giới trong thế giới việc làm và tăng cường giáo dục, đào tạo nghề cũng như dịch vụ xã hội cho họ.

Thứ ba, với tư cách là nước chủ nhà, Việt Nam cũng đề nghị các nước gửi Báo cáo quốc gia về an sinh xã hội cho phụ nữ và trẻ em gái. Trong thời gian tới, Ban Thư ký ASEAN và đối tác liên quan có thể xuất bản ấn phẩm này của khu vực. 

Thứ tư, Việt Nam cũng đã trao đổi quan điểm về bình đẳng giới và những thay đổi tích cực của mình trong lĩnh vực này. Về quyền bình đẳng giữa nam và nữ được khẳng định trong Hiến pháp và được thể chế hóa trong Luật Bình đẳng giới cùng với hệ thống luật pháp, chính sách chuyên ngành của Việt Nam, đặc biệt tập trung vào thúc đẩy thực hiện bình đẳng giới trong các lĩnh vực chính trị, giáo dục, lao động và bảo đảm thực hiện an sinh xã hội.

Thứ năm, Việt Nam cùng chia sẻ với các bạn ASEAN và các đối tác quốc tế về kinh nghiệm để thực hiện được mục tiêu bình đẳng giới, cả trên phương diện hoàn thiện hệ thống luật pháp đầy đủ, rõ ràng, các chính sách và giải pháp đồng bộ, sự quyết tâm và đồng thuận của hệ thống chính trị các cấp và cả sự nỗ lực, tự phấn đấu vươn lên của chính phụ nữ và trẻ em gái trên mọi mặt của đời sống xã hội.

Để hướng tới một cộng đồng phát triển bền vững, tự cường và năng động đảm bảo tầm nhìn cộng đồng ASEAN đến năm 2025, các nước thuộc khối ASEAN cần phối hợp thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm: Bảo đảm an sinh xã hội cho mọi người dân, nâng cao chất lượng cuộc sống, đảm bảo tiếp cận đồng đều các cơ hội cho tất cả mọi người, đặc biệt cho phụ nữ và trẻ em gái, đây chính là tiền đề cho sự tiến bộ và bình đẳng trong khu vực ASEAN.

Sự gắn kết của ASEAN về tăng quyền năng cho phụ nữ và bình đẳng giới

Năm 2011, Indonesia đề xuất tổ chức Hội nghị AMMW không chính thức. Tại Hội nghị, các Bộ trưởng nhận thấy rằng, trong cơ cấu Hội nghị các cơ quan chuyên ngành của ASEAN mới có Ủy ban Phụ nữ ASEAN (ACW) là cơ quan hoạt động ở cấp Vụ, chưa có cấp Bộ trưởng về các vấn đề liên quan tới phụ nữ. Trong khi đó, phụ nữ chiếm hơn nửa dân số ASEAN và rất cần được thúc đẩy hoạt động để đưa vào trong các chương trình nghị sự liên quan. Mặt khác, một số khu vực ngoài ASEAN đã có cơ chế Bộ trưởng Phụ nữ và các đối tác ngoài ASEAN và Liên hợp quốc cũng rất quan tâm tới vấn đề phụ nữ.

Với việc thành lập cơ chế mới về Bộ trưởng Phụ nữ, ASEAN có thể tăng cường và mở rộng hợp tác ngoài khu vực ASEAN. Nhiều nước ASEAN cũng nhận thấy tầm quan trọng của việc thành lập cơ chế mới về Bộ trưởng Phụ nữ ASEAN. Các Bộ trưởng cũng khẳng định sự cần thiết của việc nâng cấp ACW thành một cơ chế cấp Bộ trưởng để thúc đẩy hơn nữa hợp tác ASEAN trong lĩnh vực này, đảm bảo bình đẳng giới trong khu vực và tăng cường quyền năng cho phụ nữ. Các Bộ trưởng đã đạt được sự đồng thuận và thông qua Điều khoản Tham chiếu của Hội nghị và thông qua việc thành lập Hội nghị AMMW để trình lên các nhà lãnh đạo cấp cao ASEAN. Cơ chế Hội nghị AMMW đã được Hội nghi cấp cao ASEAN lần thứ 19 thông qua vào tháng 11 năm 2011 khẳng định sự gắn kết hơn nữa của ASEAN trong việc tăng cường quyền năng cho phụ nữ và bình đẳng giới. Theo đó, Hội nghị được tổ chức 3 năm một lần và luân phiên tại các nước ASEAN theo cơ chế nước chủ nhà tổ chức Cuộc họp ACW, đồng thời là nước đăng cai AMMW nếu hai Hội nghị diễn ra vào cùng một năm.

THẢO VÂN