HỘI THẢO QUYỀN CỦA NGƯỜI CAO TUỔI TRONG PHÁP LUẬT QUỐC TẾ VÀ PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Ngày 23/3/2018, Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội đã tổ chức Hội thảo “Quyền của người cao tuổi trong pháp luật quốc tế và pháp luật Việt Nam” nhằm khảo sát, phân tích, đánh giá về các chuẩn mực về quyền của người cao tuổi (NCT) trong pháp luật quốc tế, khu vực và pháp luật quốc gia. Bên cạnh đó, hội thảo cũng nghiên cứu, trao đổi về thực trạng, xu hướng bảo quyền của NCT ở một số nước trên thế giới và ở Việt Nam.

Tới dự Hội thảo có đại diện lãnh đạo Hội NCT Việt Nam và Ủy ban Quốc gia về người cao tuổi Việt Nam, các học giả của một số trường đại học, viện nghiên cứu và một số bộ ngành, cùng giảng viên, các học viên, nghiên cứu sinh và sinh viên của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội.

Năm 2011, Liên Hợp Quốc công nhận thế giới đã bước vào giai đoạn già hóa dân số, tức là khi số người trên 60 tuổi chiếm 10% trở lên so với tổng dân số. Tuổi thọ tăng, tỷ lệ sinh giảm – nguyên nhân chính làm cho số lượng NCT ngày càng tăng và chiếm tỷ lệ cao trong dân số thế giới. Già hóa dân số là xu thế tất yếu đang diễn ra trên toàn cầu với tốc độ ngày càng nhanh và trở thành vấn đề lớn có tác động lên mọi mặt đời sống xã hội. NCT và quyền của NCT đang là vấn đề lớn, rất quan trọng được đặt ra với các quốc gia.

Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011 và hiện có khoảng 10,1 triệu NCT, chiếm 11% dân số. Riêng số người từ 80 tuổi trở lên là 2 triệu người. Dự báo đến năm 2030, tỷ trọng NCT Việt Nam chiếm 17% và năm 2050 là 25%. Nếu như các nền kinh tế phát triển mất vài thập kỷ, thậm chí hàng thế kỷ để chuyển từ giai đoạn già hóa dân số (nhóm dân số 60+ tuổi chiếm 10% trở lên) sang giai đoạn dân số già (nhóm dân số 60+ tuổi chiếm 20% trở lên) như Ốt-xtrây-li-a: 73 năm, Hoa Kỳ: 69 năm, Ca-na-đa: 65 năm…thì Việt Nam chỉ mất 22 năm. Sự chuyển đổi nhân khẩu học này sẽ tạo ra những tác động rất lớn đối với tăng trưởng kinh tế, lao động việc làm, tiết kiệm, đầu tư, chăm sóc y tế, an sinh xã hội, sự chuyển dịch các dòng di cư, thiết kế hạ tầng... Ở Việt Nam, NCT được quan tâm như thế nào, thực trạng cuộc sống của NCT ở Việt Nam ra sao? Các quyền của họ có được bảo đảm không? Pháp luật quốc tế về quyền con người và pháp luật các nước quy định như thế nào về quyền của NCT? Nhà nước, gia đình và xã hội đã, đang và sẽ có thể làm gì để bảo đảm thực thi tốt nhất quyền con người của NCT? Việc thúc đẩy và bảo vệ tất cả các quyền con người và quyền tự do cơ bản, bao gồm quyền phát triển, là điều thiết yếu cho việc tạo ra một xã hội dung hòa cho mọi lứa tuổi, trong đó NCT được tham gia đầy đủ, không có phân biệt đối với xử và trên cơ sở bình đẳng. Chống phân biệt đối xử dựa trên tuổi tác và phát huy phẩm giá của NCT là điều cơ bản để đảm bảo sự tôn trọng mà NCT xứng đáng hưởng. Việc thúc đẩy tất cả các quyền con người và tự do cơ bản là rất quan trọng để đạt được một xã hội cho mọi lứa tuổi.

Từ những vấn đề được đặt ra, các học giả đã trao đổi, đưa ra nhiều ý kiến và khuyến nghị để thay đổi và thực hiện tốt hơn quyền của NCT như: Cần tăng cường các hoạt động truyền thông để vận động và thay đổi hành vi, nâng cao nhận thức và sự quan tâm của các cấp ủy, chính quyền và của toàn xã hội về các thách thức và cơ hội liên quan đến già hóa dân số, mỗi cá nhân, gia đình cần nhận thức và chủ động chuẩn bị cho tuổi già; Phát huy vai trò của NCT, tạo mọi điều kiện thuận lợi để NCT phát huy được lợi thế về khả năng, kiến thức, trách nhiệm, uy tín kinh nghiệm, tạo việc làm phù hợp đối với NCT, xóa bỏ rào cản đối với việc làm cho NCT, phát huy vai trò của NCT trong xây dựng chính sách, phản biện xã hội, nghiên cứu khoa học, giảng dạy; Tăng cường hệ thống an sinh xã hội cùng với tăng trưởng và phát triển kinh tế, sử dụng lợi thế dân số vàng để nhóm dân số cao tuổi sẽ có thu nhập cao hơn trong tương lai, cải cách chế độ hưu trí, mở rộng trợ cấp xã hội cho NCT dễ tổn thương hướng tới một hệ thống phổ cập, tập trung vào người cao tuổi nghèo, sống ở nông thôn và phụ nữ cao tuổi, khuyến khích các tổ chức và cá nhân tham gia chăm sóc và phát huy NCT nhằm chia sẻ, hỗ trợ tài chính; Tăng cường dịch vụ y tế và mở rộng các dịch vụ chăm sóc NCT, chăm sóc dài hạn, đặc biệt các dịch vụ chăm sóc và hỗ trợ tại cộng đồng, có các hoạt động nghiên cứu chính sách và xây dựng các số liệu có chất lượng về NCT; Tăng cường vai trò của Hội NCT các cấp tham gia giám sát thực hiện quyền và đại diện cho tiếng nói của NCT, lồng ghép vấn đề NCT vào chiến lược, chính sách kinh tế xã hội của quốc gia và địa phương.

 

NGỌC BÌNH