Đưa vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh đến gần hơn với các nhà báo

13/06/2019 14:59 Số lượt xem: 223

 Từ ngày 5-6/6/2019, tại Đồ Sơn, Hải Phòng, Tổng cục Dân số -KHHGĐ, Bộ Y tế phối hợp với Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tổ chức lớp Tập huấn nâng cao năng lực truyền thông về kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh trên cơ sở giới cho phóng viên báo đài, cán bộ truyền thông. Tham dự lớp Tập huấn có phóng viên 14 Báo đài Trung ương và tại Thành phố Hải Phòng, cán bộ truyền thông của Chi cục Dân số Hải Phòng.

 Phát biểu khai mạc lớp Tập huấn, Phó Tổng cục trưởng Nguyễn Thị Ngọc Lan cho biết sau gần 60 năm thực hiện công tác dân số, Việt Nam đã thành công trong việc thực hiện mục tiêu giảm sinh, đạt mức sinh thay thế từ năm 2006 và duy trì cho đến nay. Tuy nhiên, công tác dân số cũng đang phải đối mặt với nhiều thách thức, vấn đề mới, trong đó có tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh. Từ năm 2006, tỷ số giới tính khi sinh của Việt Nam luôn ở mức trên 110 trẻ trai/100 trẻ gái. Nhiều tỉnh thuộc đồng bằng sông Hồng tỷ lệ này chênh lệch rất cao, lên đến trên 120 trẻ trai/100 trẻ gái như Hưng Yên (119,5), Hải Dương (118,3), Quảng Ninh (124,4).

Bà Nguyễn Thị Ngọc Lan, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ phát biểu khai mạc lớp tập huấn

Mất cân bằng giới tính khi sinh sẽ dẫn đến tình trạng “thừa nam thiếu nữ” trong tương lai, làm biến đổi chỉ số nhân khẩu học. Cụ thể là tăng áp lực kết hôn sớm đối với phụ nữ, tăng nhu cầu dịch vụ tình dục, gia tăng buôn bán phụ nữ kéo theo bạo lực tình dục đối với phụ nữ, làm ảnh nặng nề đến sức khỏe sinh sản, sức khỏe tình dục, và sức khỏe tâm thần của phụ nữ.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do ở nước ta, tâm lý “trọng nam khinh nữ” đã ăn sâu vào tiềm thức của mỗi cá nhân, các cặp vợ chồng, gia đình và dòng họ. Theo phong tục truyền thống ở nhiều địa phương chỉ có con trai được thừa kế tài sản của cha mẹ, Các quan niệm xã hội và tôn giáo đòi hỏi con trai phải gánh vác việc thờ cúng tổ tiên và các thực hiện các nghi lễ quan trọng khác. Con trai giúp củng cố địa vị của cha mẹ trong xã hội. Đứa con sinh ra phải mang họ của bố. Người chồng thường là chủ hộ trong gia đình, có quyền quyết định những việc lớn…Điều này dẫn đến sự bất bình đẳng giới và là nguyên nhân cơ bản của tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh hiện nay ở Việt Nam.

Trong 2 ngày tập huấn, Chuyên gia và học viên cùng trao đổi, chia sẻ về các vấn đề giới, giới tính, định kiến giới, khuôn mẫu giới, hậu quả của bất bình đẳng giới, nguyên nhân của tình trạng mất cân bằng giới tính, hậu quả của mất cân bằng giới tính khi sinh, những chính sách pháp luật nhằm giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh; những vấn đề cần lưu ý khi đưa tin, bài để có sự nhạy cảm giới hướng tới giảm tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh

Để góp phần giải quyết tình trạng này, ngoài những luật pháp, chính sách liên quan đến bình đẳng giới và kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh, các chuyên gia đánh giá, báo chí, truyền thông cũng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp các thông tin cơ bản, làm thay đổi nhận thức của người dân trong việc lựa chọn giới tính thai nhi. Từ đó, giúp giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, trên thực tế hiện nay, vì nhiều lý do khác nhau, truyền thông lại gián tiếp tác động làm gia tăng tình trạng bất bình đẳng giới khiến người dân càng ưa thích con trai hơn. Chẳng hạn, cụm từ “sinh quý tử” “có cháu đích tôn” hay xuất hiện trên báo chí đặc biệt khi nhắc đến những trường hợp là người nổi tiếng, có địa vị trong xã hội. Các tiêu đề kiểu “Ca sĩ H cùng chồng đại gia chào đón quý tử…” đã tạo tâm lý cho nhiều phụ nữ rằng muốn lấy những người chồng thành đạt, giàu có và được sống hạnh phúc thì bằng mọi giá phải sinh được con trai. Hay những bài viết về những người phụ nữ được nhà chồng, thậm chí mẹ chồng chiều chuộng, chăm bẵm như "bà hoàng" vì mang thai con trai cũng đã “vẽ đường” làm gia tăng sự ưa thích con trai hơn con gái. Điều này càng khiến tình trạng lựa chọn giới tính thai nhi ngày càng gia tăng.

 

Các học viên trao đổi tại buổi tập huấn

Do vậy, để làm tốt việc truyền thông giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh và tránh “tác dụng ngược”, trước hết, các nhà báo, người làm truyền thông phải hiểu được những kiến thức cơ bản về nguồn gốc của tình trạng bất bình đẳng giới cũng như mất cân bằng giới tính khi sinh; nắm bắt được sự nhạy cảm giới trong truyền thông để thúc đẩy bình đẳng giới tiến tới kiểm soát việc phân biệt đối xử; đẩy lùi tư tưởng ưa thích con trai hơn con gái ở một bộ phận không nhỏ người dân.

Chuyên gia và các học viên chụp hình lưu niệm

Học viên sau khi tham dự tập huấn đã đạt hiểu kiến thức bình đẳng giới và các khái niệm liên quan, mất cân bằng giới tính khi sinh và bất bình đẳng giới, tình trạng và hệ quả của mất cân bằng giới tính khi sinh ở Việt Nam; Nắm bắt được nguyên tắc truyền thông có nhạy cảm giới và vai trò tiềm năng của truyền thông trong việc thúc đẩy bình đẳng giới, giá trị của con gái liên quan đến vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh và cải thiện tỷ số giới tính khi sinh ở Việt Nam. Bên cạnh đó các nhà báo và người làm công tác truyền thông cũng có thêm các kỹ năng cần thiết để thực hành công tác truyền thông nhằm giúp giảm mất cân bằng giới tính khi sinh và thúc đẩy giá trị của con gái liên quan đến vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh ở Việt Nam trong tương lai.

QUỐC MINH