VIỆT NAM - 10 NĂM THỰC HIỆN CHƯƠNG TRÌNH HÀNH ĐỘNG

CAI-RÔ VỀ DÂN SỐ VÀ PHÁT TRIỂN VÀ CHƯƠNG TRÌNH HÀNH ĐỘNG BẮC KINH VÌ SỰ TIẾN BỘ CỦA PHỤ NỮ

 


Ngày 11/1/2005, tại Hà Nội Uỷ ban Dân số, Gia đình và Trẻ em phối hợp với Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) tổ chức Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện Chương trình Hành động Cai-rô về Dân số và Phát triển và Chương trình Hành động Bắc Kinh vì sự tiến bộ của phụ nữ. Tham dự Hội nghị có các đại biểu, đại diện cho các đoàn ngoại giao, lãnh đạo các bộ, ngành, đoàn thể trung ương, đại diện các tổ chức quốc tế, các tổ chức phi chính phủ, lãnh đạo 64 tỉnh, thành phố và các cơ quan, thông tấn, báo chí.

Cách đây 10 năm (năm 1994), tại Hội nghị Quốc tế về Dân số và Phát triển tổ chức tại Cai-rô, 179 nước đã nhất trí thông qua Chương trình hành động với những mục tiêu tổng quát là nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân thông qua các chính sách và chương trình dân số - phát triển phù hợp với mục tiêu xóa đói giảm nghèo, tăng trưởng kinh tế ổn định trong khuôn khổ phát triển bền vững, với những hình thức sản xuất và tiêu thụ bền vững, phát triển nguồn nhân lực và bảo vệ quyền con người, trong đó có quyền phát triển được coi là một phần không thể tách rời các quyền cơ bản của con người. Đặc biệt chú ý nâng cao điều kiện kinh tế, xã hội cho phụ nữ nghèo ở các nước phát triển và đang phát triển. Bởi phụ nữ thường là những người nghèo nhất trong những người nghèo, đồng thời lại là nhân tố chính của quá trình phát triển nên việc xóa bỏ những phân biệt đối xử với phụ nữ về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội là điều kiện tiên quyết trong việc xóa đói giảm nghèo, duy trì và tăng cường sự phát triển kinh tế, bảo đảm các biện pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản và kế hoạch hoá gia đình có chất lượng, đạt được cân bằng về dân số và các nguồn lực sẵn có, đảm bảo được các hình thức sản xuất và tiêu thụ bền vững.

Một năm sau đó, vào tháng 9 năm 1995, Hội nghị Thế giới về Phụ nữ lần thứ 4 đã được tổ chức tại Bắc Kinh. Tại đây Tuyên bố Bắc Kinh và Cương lĩnh hành động đã được thông qua. Chính phủ các nước khẳng định sự quyết tâm thực hiện các mục tiêu bình đẳng, phát triển và hoà bình cho phụ nữ trên toàn thế giới vì lợi ích của toàn nhân loại. Tăng quyền cho phụ nữ và sự tham gia đầy đủ của họ trên cơ sở bình đẳng ở mọi lĩnh vực xã hội, kể cả sự tham gia vào quá trình ra quyết định và tiếp cận với quyền lực là những yếu tố cơ bản để đạt được sự bình đẳng, phát triển và hoà bình. Xoá bỏ nghèo đói trên cơ sở phát triển kinh tế bền vững, phát triển xã hội, bảo vệ môi trường và công bằng xã hội đòi hỏi có sự tham gia của phụ nữ vào quá trình phát triển kinh tế xã hội, các cơ hội công bằng và sự tham gia bình đẳng, đầy đủ của phụ nữ và nam giới với tư cách vừa là người tham gia vừa là người thụ hưởng của sự phát triển bền vững lấy con người làm trung tâm. Sự tham gia và đóng góp của mọi đối tác xã hội dân sự, nhất là các nhóm và mạng lưới tổ chức của phụ nữ, các tổ chức phi chính phủ và các tổ chức cộng đồng trên cơ sở tôn trọng hoàn toàn quyền tự chủ của họ và cùng hợp tác với chính phủ là hết sức quan trọng để thực hiện có hiệu quả Cương lĩnh hành động. Cam kết đẩy mạnh hơn nữa các nỗ lực và hành động để đạt được mục tiêu của Chiến lược Nairobi vì sự tiến bộ của phụ nữ đến cuối thế kỷ này. Đảm bảo cho phụ nữ và trẻ em gái được hưởng đầy đủ các quyền của con người và thực hiện hiệu quả các biện pháp chống lại sự vị phạm các quyền này. Thúc đẩy phát triển bền vững lấy con người làm trung tâm, bao gồm tăng trưởng kinh tế ổn định và thông qua việc đảm bảo cho phụ nữ và bé gái được tiếp cận với giáo dục cơ bản, giáo dục suốt đời, xoá mù chữ và thông qua chăm sóc sức khoẻ ban đầu cho phụ nữ và bé gái. Ngăn chặn và xoá bỏ mọi hình thức bạo lực đối với phụ nữ và trẻ em gái. Đảm bảo sự tiếp cận và đối xử bình đẳng giữa phụ nữ và nam giới trong giáo dục, chăm sóc sức khoẻ; và nâng cao sức khoẻ sinh sản, sức khoẻ tình dục  cũng như giáo dục cho phụ nữ.

Cả hai hội nghị trên đã đưa ra khuyến nghị mỗi quốc gia, vùng lãnh thổ tuỳ theo điều kiện kinh tế, văn hoá, xã hội của mình sẽ đề ra chương trình hành động cụ thể để thực hiện chương trình chung một cách phù hợp.

Tại Hội nghị tổng kết 10 năm thực hiện hai Chương trình Hành động trên, Bộ trưởng Lê Thị Thu, Chủ nhiệm Uỷ ban Dân số, Gia đình và Trẻ em đã điểm lại những thành công và bài học kinh nghiệm của Việt nam trong 10 năm qua: “Chính phủ và nhân dân Việt Nam đã nỗ lực hết sức mình trong việc hoạch định, thực thi chương trình hành động về dân số và phát triển và chương trình hành động vì sự tiến bộ của phụ nữ và đã đạt được những thành tựu rất đáng ghi nhận. Tốc độ gia tăng dân số bước đầu đã được kiềm chế có hiệu quả, việc thực hiện quyền sinh sản và chăm sóc sức khoẻ sinh sản cho nhân dân đã được cải thiện, sự bình đẳng và tiến bộ của phụ nữ bước đầu đã đạt bước tiến căn bản trong việc nâng cao địa vị người phụ nữ, tình trạng bất bình đẳng giới ngày càng được cải thiện đáng kể trong gia đình và ngoài xã hội... Tuy nhiên trong quá trình tiếp tục giải quyết và giải quyết vững chắc những vấn đề về dân số và phát triển, về bình đẳng giới, tăng quyền năng và vì sự tiến bộ của phụ nữ chúng ta phải đối mặt với những thách thức to lớn và còn rất nhiều việc phải làm trong tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, vì một nước Việt Nam dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, góp phần cùng cộng đồng quốc tế xây dựng một thế giới công bằng và tiến bộ hơn.”

Tham luận tại Hội nghị, PGS.TS. Trần Thị Trung Chiến, Bộ trưởng Bộ Y tế cũng khẳng định những kết quả Việt nam đạt được trong mười năm thực hiện hai Chương trình Hành động Cai-rô và Bắc Kinh: “Việt Nam đã có những bước tiến lớn trong công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân nói chung, cũng như chăm sóc sức khỏe sinh sản nói riêng. Thông qua hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu, Việt Nam đã đưa các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản tiếp cận đến mọi người dân trong độ tuổi sinh đẻ. Các dịch vụ kế hoạch hóa gia đình, chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, đặc biệt là làm mẹ an toàn, nuôi con bằng sữa mẹ, điều trị các bệnh lây truyền qua đường sinh dục và HIV/AIDS, chẩn đoán và điều trị ung thư vú và ung thư bộ phận sinh dục... đã có sẵn ở hầu hết các cơ sở y tế tuyến huyện, tỉnh và trung ương. Việt Nam cũng đã đạt những kết quả rực rỡ trong điều trị vô sinh, đem lại hạnh phúc cho hàng nghìn gia đình hiếm muộn… Chiến lược chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân giai đoạn 2001-2010, được Chính phủ ban hành năm 2001 đã đặt mục tiêu vào năm 2010 nâng tuổi thọ trung bình lên 71 tuổi, giảm tỷ lệ chết mẹ xuống còn 70/100.000 trẻ đẻ sống, giảm tỷ lệ chết trẻ em dưới 1 tuổi xuống còn 25 phần ngàn, giảm tỷ lệ chết trẻ em dưới 5 tuổi xuống dưới 32 phần ngàn, tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em dưới 5 tuổi giảm xuống dưới 20%. Đến năm 2004, Việt Nam đã đạt được mục tiêu về tăng tuổi thọ trung bình và giảm tỷ lệ chết trẻ em dưới 1 tuổi. Tỷ suất chết thô cũng giảm xuống chỉ còn 5,8 phần ngàn năm 2002.”

Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt nam đã điểm lại những kết quả quan trọng của Hội trong 10 năm qua trong lĩnh vực xoá đói giảm nghèo và chăm sóc sức khoẻ cho phụ nữ và trẻ em. Các nội dung hoạt động của Hội tập trung vào tuyên truyền vận động, truyền thông chuyển đổi hành vi để nâng cao kiến thức về dân số, chăm sóc sức khoẻ sinh sản, bình đẳng giới, nuôi dạy con theo khoa học, vai trò của cha mẹ, phòng chống tệ nạn xã hội… Hội đặc biệt chú trọng xây dựng nhiều mô hình có tính thực tiễn được áp dụng rộng rãi như mô hình lồng ghép dân số với phát triển gia đình bền vững thông qua hoạt động tín dụng tiết kiệm và phát triển kinh tế gia đình; “Bà mẹ nuôi dạy con tốt”; “Phụ nữ với công tác bảo vệ trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn”; “Tổ phụ nữ không có chồng, con nghiện ma tuý, vi phạm pháp luật”; chương trình “Xây dựng gia đình no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc”…

Những thành công và nỗ lực to lớn của Việt nam cũng được cộng đồng quốc tế ghi nhận. Phát biểu tại Hội nghị, Ông Ian Howie, Trưởng Đại diện UNFPA tại Việt nam đánh giá cao nỗ lực của Việt Nam: “Việt Nam đã thu được những thành tựu to lớn trong việc thực hiện các lời kêu gọi hành động của hai hội nghị có tính bước tính bước ngoặt trên, thể hiện qua việc Việt Nam là quốc gia đầu tiên phê chuẩn công ước xoá bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ, đã đầu tiên phát động chiến lược vì sự tiến bộ của phụ nữ.n

Đinh Huy Dương