TRUNG QUỐC THÍ ĐIỂM CHƯƠNG TRÌNH

CHĂM SÓC CÁC EM GÁI

 


Ngày 18/3/2003, Uỷ ban KHHGĐ Nhà nước Trung Quốc đã ra thông tri về viêc thí điểm Chương trình chăm sóc các em gái ở một số địa phương. Dưới đây là toàn văn thông tri. Thực hiện tinh thần của đại hội lần thứ 16 Đảng Cộng sản Trung Quốc và Hội nghị toàn quốc về Dân số, nguồn lực và môi trường, thực hiện nghiêm túc Luật Dân số và KHHGĐ và những quy định quản lý các dịch vụ kỹ thuật KHHGĐ, làm thấm nhuấn sâu sắc những quan điểm mới về hôn nhân và sinh sản tới sáng kiến "Triệu ngôi nhà", xây dựng một kiểu mẫu mới về văn hoá sinh sản, khuyến khích công chúng phát triển những ý tưởng mới, văn minh và tiến bộ về hôn nhân và sinh sản, kiềm chế tình trạng mất cân bằng giới tính lúc sinh và tạo ra một môi trường nhân khẩu học lành mạnh để xây dựng một xã hội thịnh vượng toàn diện, Uỷ ban KHHGĐ nhà nước quyết định triển khai chương trình thí điểm Chăm sóc trẻ em gái ở 11 hạt thuộc 11 tỉnh bắt đầu từ năm 2003. Kèm theo thông tri này là Kế hoạch hành động và danh sách Ban chỉ đạo Chương trình Chăm sóc các em gái.

MỤC TIÊU:

Mục tiêu ngắn hạn:

Tạo ra môi trường thân thiện trên phạm vi toàn quốc cho trẻ em gái và đảo ngược xu hướng mất cân bằng tỷ số giới tính khi sinh thông qua các biện pháp lồng ghép trong thời gian từ 3 đến 5 năm tới.

Mục tiêu dài hạn:

Tạo một cơ chế khuyến khích khắp cả nước sau 10-15 năm nỗ lực tạo thuận lợi cho các em gái và hộ gia đình có con gái thực hiện KHHGĐ; tạo ra sự thay đổi quan trọng trong tư tưởng của công chúng về sinh sản và cân bằng tỷ số giới tính lúc sinh vào năm 2010.

Khẩu hiệu:

1.       Chăm sóc các em gái là chăm sóc cho tương lai của đất nước chúng ta.

2.       Toàn xã hội hãy quan tâm đến sự tăng trưởng lành mạnh của các em gái.

3.       Hãy giúp các em gái trưởng thành và tạo lập một lối sống mới.

4.       Giáo dục các em gái và xây dựng gia đình hạnh phúc.

5.       Thực hiện công bằng giới và đẩy mạnh tiến bộ xã hội.

6.       Thời buổi đã khác và con gái cũng tốt như con trai.

7.       Con gái không thua kém so với con trai -- ai nói rằng con gái không tốt bằng con trai?

8.       Con trai và con gái đều là tinh hoa của đất nước.

9.       Con trai và con gái đều là niềm hy vọng của đất nước.

10.   Cả con trai và con gái đều là những chủ nhân tương lai của đất nước.

11.   Con gái hôm nay là những người kiến thiết ngày mai.

12.   Con trai và con gái đều tốt như nhau.

13.   Trai hay gái: đừng can thiệp.

14.   Con trai và con gái đều có quyền bình đẳng.

15.   Bảo vệ quyền hợp pháp của các em gái bằng luật.

NỘI DUNG

1. Giải phóng phụ nữ và bình đẳng với nam giới

Kể từ khi thành lập nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa, Đảng và Chính phủ đã ban hành nhiều luật, quy định và chính sách thuận lợi cho sự phát triển của phụ nữ, tạo một khung pháp lý vững chắc cho sự giải phóng phụ nữ và bình đẳng với nam giới. Mặt khác, phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội là cơ sở bảo vệ cho việc đạt được các mục tiêu này. Chương trình KHHGĐ đã tạo thuận lợi hơn cho sự nghiệp đó.

Địa vị xã hội của phụ nữ đã được nâng cao thể hiện ở những thực tiễn sau. Thứ nhất, phụ nữ đã được giải phóng khỏi rất nhiều công việc gia đình như nuôi dạy trẻ, việc nhà và chăm sóc người già. Thay vào đó, họ có cơ hội và thời gian cho giáo dục, đào tạo, tự nâng cao trình độ và tham gia trong các hoạt động xã hội và cộng đồng. Hai là, chậm kết hôn, sinh muộn và có ít con hơn, cụ thể là các hộ gia đình thực hiện KHHGĐ có thu nhập và chất lượng cuộc sống cao hơn do kinh tế xã hội phát triển. Ba là, những người mới lập gia đình ở khu vực nông thôn hiện nay cùng nhau trao đổi xem định cư ở đâu, bên nhà vợ hay bên nhà chồng. Theo truyền thống, các cặp vợ chồng sống cùng với bố mẹ chồng. Hơn nữa, yêu cầu cả hai vợ chồng chăm sóc cha mẹ hai bên và phụ nữ cũng có quyền như nam giới hưởng thừa kế tài sản gia đình. Bốn là, cả vợ và chồng cùng chịu trách nhiệm quyết định về thời điểm sinh con và số con. Năm là, quan niệm mới "con gái cũng tốt như con trai" đã được đề cao, đặt cơ sở cho các bậc cha mẹ đầu tư vào giáo dục cho các con bất kể trai hay gái.

2. Bảo vệ quyền hợp pháp và lợi ích của phụ nữ và trẻ em

Hiến pháp Trung Quốc cùng các luật và những quy định khác thể hiện rõ quyết tâm của Chính phủ  để bảo vệ các quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ và trẻ em. Điều 48 trong Hiến pháp quy định "Phụ nữ ở Cộng hoà nhân dân Trung Hoa được hưởng các quyền bình đẳng với nam giới về chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội và công việc gia đình. Nhà nước bảo vệ quyền và lợi ích của phụ nữ". Điều 49 nói rõ thêm "Nhà nước sẽ bảo vệ hôn nhân, gia đình, bà mẹ và trẻ em. Cả chồng và vợ đều có nghĩa vụ thực hiện KHHGĐ. Cha mẹ có nghĩa vụ nuôi dạy và giáo dục các con trong độ tuổi vị thành niên và các con ở tuổi trưởng thành có nghĩa vụ giúp đỡ và chăm sóc cha mẹ mình. Bất cứ hành vi nào cản trở tự do hôn nhân của các cá nhân hoặc đối xử ngược đãi với người cao tuổi, phụ nữ và trẻ em đều bị ngăn cấm".

Luật và những quy định khác có các điều bảo vệ phụ nữ và trẻ em là:

o        Luật Dân sự

o        Luật Lao động

o        Luật Gíáo dục

o        Luật Hôn nhân

o        Luật Dân số và KHHGĐ

o        Luật bảo vệ sức khoẻ bà mẹ và trẻ em

o        Luật bảo vệ trẻ vị thành niên

o        Luật phòng chống tội phạm vị thành niên

o        Luật tổ chức Uỷ ban dân làng.

o        Quyết định của Đại hội nhân dân toàn quốc về trừng phạt nghiêm khắc đối với tội buôn bán hoặc bắt cóc phụ nữ và trẻ em.

o        Quy định về quản lý các dịch vụ kỹ thuật KHHGĐ.

o        Các biện pháp quản lý KHHGĐ đối với dân di cư.

Riêng về Luật Dân số và KHHGĐ có một số điều khoản chi tiết.

Điều 3: "Các Chương trình Dân số -KHHGĐ sẽ được lồng ghép với những nỗ lực tăng cường giáo dục và cơ hội việc làm cho phụ nữ, nâng cao sức khoẻ và vị thế của họ".

Điều 11: "Các Chương trình Dân số -KHHGĐ sẽ chỉ rõ các biện pháp để kiểm soát quy mô dân số, tăng cường sức khoẻ bà mẹ và trẻ em và nâng cao chất lượng dân số".

Điều 17: "Các công dân có quyền sinh con và nghĩa vụ thực hiện KHHGĐ. Cả vợ và chồng đều chia sẻ trách nhiệm trong KHHGĐ ".

Điều 22: "Nghiêm cấm mọi phân biệt đối xử hoặc đối xử ngược đãi đối với phụ nữ sinh con gái hoặc phụ nữ vô sinh. Nghiêm cấm phân biệt đối xử hoặc đối xử ngược đãi hoặc bỏ rơi trẻ em gái".

3. Đề cao những quan điểm mới về sinh sản

Theo truyền thống, khi kết hôn người phụ nữ sẽ chuyển đến sống tại nhà chống và bố mẹ chồng. Ngày nay ở nông thôn, sự ưa thích con trai vẫn chiếm ưu thế. Điều này thể hiện rõ trong hầu hết các khía cạnh của cuộc sống đi học của trẻ em, lựa chọn nơi ở, lựa chọn giới tính của đứa trẻ, chăm sóc người già và thừa kế tài sản gia đình. Để quan điểm "con gái cũng tốt như con trai" được chấp nhận nhiều hơn, không những cần có những nỗ lực liên tục và tích cực để định hướng lại suy nghĩ và tư tưởng của người dân mà còn để phát triển kinh tế và giữ gìn an sinh xã hội cho người cao tuổi ở nông thôn.

Nhờ có hệ thống xã hội chủ nghĩa và  do kinh tế xã hội phát triển mạnh hơn, hiện nay mục tiêu bình đẳng giới có thể đạt được:

o        Hiến pháp quy định rõ rằng nam giới và phụ nữ là bình đẳng.

o        Tiến bộ kỹ thuật, đặc biệt là việc ứng dụng công nghệ thông tin và công nghệ cao khác trong sản xuất đã giảm nhiều cường độ lao động chân tay, thu hẹp - và thậm chí loại bỏ -- sự khác biệt giữa nam và nữ trong lao động.

o        Giáo dục bắt buộc 9 năm ở Trung Quốc đảm bảo sự tiếp cận bình đẳng trong giáo dục cho cả con trai và con gái.

o        Luật của Trung Quốc bảo vệ quyền của phụ nữ trong việc thừa kế tài sản gia đình, lựa chọn hoặc thay đổi tên. Luật cũng bắt buộc cả chồng lẫn vợ đều có nghĩa vụ chăm sóc cha mẹ của cả hai bên.

Đáng chú ý nhất là Chính phủ đã phát động chiến dịch khuyến khích người chồng đến ở nhà vợ và sinh sống cùng cha mẹ vợ. Chiến dịch này tỏ ra rất hiệu quả trong việc loại bỏ những định kiến đối với những người đàn ông lựa chọn sống tại gia đình nhà vợ và nâng cao sự bình đẳng giữa nam và nữ. Trước đây, cha mẹ có 1 con gái duy nhất thường băn khoăn lo lắng rằng gia đình thiếu lao động chân tay và sự giúp đỡ khi về già - ai sẽ chăm sóc họ khi con gái đi lấy chồng và chuyển về sống tại nhà chồng.

4. Giáo dục các em gái

Giáo dục là then chốt tạo việc làm và phát triển cho phụ nữ. Có ít con hơn, cha mẹ có thể để dành nhiều tiền hơn để đầu tư cho việc học hành của con cái. Tuy nhiên, do có những chênh lệch lớn giữa các vùng, nhiều em trong độ tuổi đến trường ở những vùng nghèo - trong số đó đa số là em gái - đã bỏ học. Bởi vậy, một phần quan trọng trong chiến dịch Chăm sóc các em gái là giúp đỡ những em bỏ học quay trở lại trường học và chuẩn bị cho mình một tương lai khi phải xa cha mẹ.

5. Giúp đỡ các gia đình thực hiện KHHGĐ

Để đảm bảo cho những người thực hiện KHHGĐ một cuộc sống không dưới mức trung bình của người dân địa phương và hưởng những lợi ích phù hợp với họ để thực hiện KHHGĐ, chính quyền địa phương đã có nhiều cơ chế và kế hoạch khuyến khích. Những kế hoạch và biện pháp này đã thu hút nhiều tổ chức chính phủ - khoa học và công nghệ, y tế, giáo dục, lao động và an sinh xã hội, KHHGĐ, xây dựng, các vấn đề dân sự, công nghiệp và thương mại, thuế địa phương, nông lâm nghiệp, bảo tồn nước, đất, quản lý máy nông trại, phát triển nông thôn và giảm nghèo, chăn nuôi gia súc, ngân hàng nông nghiệp, hợp tác tín dụng nông thôn và hợp tác xã cung cấp và phân phối. Chỉ ưu tiên cho những gia đình thực hiện KHHGĐ hoặc có con gái trong việc trợ giúp xoá đói giảm nghèo, cho thuê đất, việc làm và đào tạo kỹ thuật cũng như giáo dục, các dịch vụ y tế, đăng ký kinh doanh, giảm thuế, phê duyệt sử dụng đất và bảo hiểm tuổi già.

6. Xử lý nghiêm ngặt tình trạng làm chết và bỏ rơi trẻ sơ sinh là gái, xác định giới tính thai nhi và nạo thai bất hợp pháp.

Các chiến dịch quảng bá quy mô lớn đã được tiến hành về trách nhiệm pháp lý xuất phát từ hành động làm chết hoặc bỏ rơi trẻ sơ sinh là gái, xác định giới tính thai nhi không vì mục đích y học và nạo thai lựa chọn giới tính. Ví dụ, những người bỏ rơi trẻ sơ sinh gái có thể bị xử phạt tới 5 năm tù. Những người làm chết trẻ sơ sinh sẽ bị xử tội như những kẻ sát nhân, bị tử hình hoặc tù chung thân hoặc từ 10 năm tù giam trở lên.

Ý NGHĨA:

1. Đáp ứng các yêu cầu mới của Chương trình Dân số -KHHGĐ.

Tháng 3/2003, Uỷ ban KHHGĐ Nhà nước được đổi tên thành Uỷ ban quốc gia Dân số -KHHGĐ để thể hiện tầm quan trọng hơn trong việc nghiên cứu các chiến lược phát triển dân số và để hình thành cách tiếp cận tổng hợp đối với vấn đề dân số mà Trung Quốc đang phải đối mặt. Một nghiên cứu sâu về vấn đề dân số, bao gồm những nguyên nhân sâu xa đối với các hành vi sinh sản và kiến nghị nhằm giải quyết những nguyên nhân trên là cần thiết cho việc thực hiện mục tiêu kể trên. Hành động Chăm sóc các em gái chỉ là một cố gắng nhằm phát hiện cách tiếp cận tổng hợp mới về vấn đề Dân số và KHHGĐ.

2. Xây dựng văn hóa sinh sản mới.

Về một ý nghĩa nào đó, chương trình Dân số -KHHGĐ là một sáng kiến nhằm định hình lại định kiến của người dân về sinh sản, phổ biến kiến thức về kiểm soát sinh và sức khoẻ sinh sản, và xây dựng một văn hóa sinh sản mới. Nhiều truyền thống cũ ưa thích con trai - như "chỉ con trai mới có thể duy trì được nòi giống gia đình" - vẫn đang tồn tại dai dẳng. Chiến dịch Chăm sóc các em gái làm sáng tỏ hành vi sinh sản của một bộ phận dân số nhất định và do đó giúp tìm ra một văn hóa sinh sản mới, nó sẽ hướng Chiến dịch chăm sóc các em gái đi theo hướng lành mạnh hơn.

3. Làm sâu sắc thêm Chương trình KHHGĐ.

Về cơ bản, chiến dịch chăm sóc các em gái tìm cách làm chuyển biến tư tưởng của người dân về sinh sản qua sử dụng một cách tiếp cận tổng hợp để giải quyết sự mất cân bằng giới tính lúc sinh. Tinh thần của nó bao hàm chính sách "3 tập trung" (tập trung tuyên truyền và giáo dục, tránh thai và các thủ tục thông thường) cho thời đại mới nhằm nâng cao nhận thức tự chăm sóc cho phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, giảm những trường hợp mang thai ngoài ý muốn, hoàn thiện dịch vụ KHHGĐ và làm cân bằng tỷ số giới tính lúc sinh.

NHỮNG NHIỆM VỤ CHÍNH:

1. Sử dụng mọi cách tuyên truyền để tạo ra một môi trường thuận lợi cho các em gái sống và phát triển.

Ra sức tuyên truyền cho những quan điểm mới về sinh đẻ như "người dân là trên hết", "bình đẳng giữa nam và nữ" và" con gái cũng tốt như con trai"; tuyên truyền rộng rãi luật và những quy định trong việc bảo vệ quyền của phụ nữ và các em gái; phổ biến kiến thức về chăm sóc sức khoẻ phụ nữ và tuổi dậy thì; phổ biến những tấm gương của những phụ nữ thành công.

2. Nghiên cứu và vận dụng các chính sách kinh tế -xã hội và hệ thống an sinh xã hội thuận lợi cho sự tăng trưởng của các em gái và cho các gia đình chỉ có con gái.

Giám sát việc thực hiện các chính sách kinh tế -xã hội và các biện pháp an sinh xã hội cho các gia đình chỉ có con gái; giúp đỡ các gia đình 1 con và các gia đình chỉ có con gái đang sống trong nghèo đói tăng thu nhập và xóa nghèo; giúp đỡ những trẻ bỏ học quay trở lại trường để hoàn thành giáo dục phổ cập 9 năm; bảo vệ các quyền hợp pháp và lợi ích của phụ nữ, nâng cao vị thế của phụ nữ trong gia đình và xã hội.

3. Giúp đỡ tư vấn kỹ thuật và dịch vụ tránh thai.

Đặc biệt quan tâm đến phụ nữ có chồng trong độ tuổi sinh sản và cung cấp cho họ kiến thức về sức khoẻ sinh sản để giúp họ tự chăm sóc và giảm thiểu những trường hợp mang thai ngoài ý muốn; phát hiện càng sớm càng tốt các trường hợp mang thai ngoài ý muốn và giải quyết trong vòng 14 tuần; hoàn thiện quản lý các sáng kiến KHHGĐ và chất lượng dịch vụ; hạn chế chặt chẽ các ca nạo thai không vì mục đích y học; cung cấp các dịch vụ theo dõi cho phụ nữ mang thai và thực hiện các biện pháp hữu hiệu để đảm bảo sức khoẻ bà mẹ và trẻ em và ngăn ngừa các trường hợp tử vong phi tự nhiên của trẻ sơ sinh là gái.

4. Thực hiện các điều khoản luật pháp ngăn cấm việc xác định giới tính thai nhi không vì mục đích y học và nạo thai lựa chọn giới tính.

Ngăn cấm sử dụng siêu âm xác định giới tính thai nhi và các phương tiện khác không vì mục đích y học; ngăm cấm nạo thai lựa chọn giới tính; trừng trị nghiêm khắc các hoạt động tội phạm bất hợp pháp trong những lĩnh vực này; trừng phạt nghiêm khắc các tổ chức và cá nhân tham gia vào các hoạt động này.

Kiên quyết phản đối mọi sự phân biệt đối xử và đối xử tàn tệ đối với phụ nữ chỉ sinh con gái hoặc vô sinh; ngăn cấm phân biệt đối xử và đối xử tàn tệ đối với trẻ sơ sinh là gái; trừng trị nghiêm khắc việc làm chết, bỏ rơi hoặc buôn bán trẻ em gái. <

NGUYỄN TRUNG KIÊN dịch

từ China Population Today, tháng 8/ 2005