HỆ THỐNG QUẢN LÝ CƠ SỞ DỮ LIỆU VIETINFO

PHÍ MAI CHI*

 


*1. Giới thiệu VietInfo

a. VietInfo là gì?

Xây dựng cơ sở dữ liệu, đăc biệt hệ thống cơ sở dữ liệu được quản lý trên máy tính là sự cần thiết và có ý nghĩa quan trọng đối với các nhà quản lý, theo dõi, giám sát và hoạch định chính sách. Những năm đầu thế kỷ 21, nhằm phục vụ cho công tác giám sát, đánh giá các mục tiêu thiên niên kỷ, cơ quan Liên hợp quốc xác định cần phảI xây dựng một phần mềm với chiến lược:

- Hỗ trợ việc hình thành và duy trì hệ thống các cơ sở dữ liệu;

- Tăng cương tiếp cận với nguồn dữ liệu tin cậy về phát triển con người.

Cơ quan Liên Hợp quốc (UN) đã công bố phiên bản phần mềm quản lý cơ sở dữ liệu đầu tiên có tên ChildInfo vào ngày 7/11/2002. Thấy được tính hữu ích của cơ sở dữ liệu trên phạm vi toàn cầu, đến ngày 28/8/2003, UN đã phát triển ChildInfo thành DevInfo phiên bản 4.0 và ngày 9/6/2004 DevInfo chính thức được triển khai trên toàn cầu. Đã có trên 500 cán bộ UN được đào tạo và trên 100 cơ sở dữ liệu đã được hình thành (xem hình dưới). Hiện nay phần mềm cơ sở dữ liệu này đã được phát triển trong hệ thống Liên hợp quốc với khuyến nghị đến các quốc gia thành viên sử dựng trong việc giám sát kế hoạch hành động, theo dõi đánh giá mục tiêu phát triển thiên niên kỷ. Đến 25/5/2005, Việt Nam đã công bố phiên bản đầu tiên, đó là VietInfo.

b. Các tính năng của VietInfo

VietInfo gồm 2 môđun:

- Môđun cho người sử dụng;

- Môđun cho quản trị cơ sở dữ liệu

Môđun dùng cho người sử dụng là môđun cho phép người sử dụng khai thác các thành phần của cở sở dữ liệu theo các mục khác nhau: Chỉ số; Thời gian; Địa danh; Phân tổ (Giới tính/thành thị/nông thôn, nhóm tuổi… ); Đơn vị tính; Nguồn số liệu; Giá trị của số liệu. Các chỉ số được tổ chức theo các lĩnh vực, các mục tiêu, các chủ đề và các phương thức quản lý cơ sở dữ liệu. Môđun dành cho người sử dụng có giao diện thân thiện, tích hợp vói Microsoft Office để có thể dễ dàng trình bày số liệu dưới dạng bảng, biểu đồ và bản đồ.

Môđun dùng cho người quản trị cơ sở dữ liệu cho phép tạo cơ sở dữ liệu và sắp xếp cơ sở dữ liệu. Phần mềm tạo cơ sở dữ liệu bao gồm 4 ứng dụng riêng biệt, các môđun này cho phép tạo ra một cơ sở dữ liệu cũng như chỉnh sửa cơ sở dữ liệu sẵn có, bao gồm: Môđun khuôn mẫu nhập số liệu dùng để tạo khuôn mẫu cơ sở dữ liệu, bao gồm danh sách các chỉ số được liên kết với mục tiêu và địa danh để nhập số liệu; Môđun nhập số liệu được sử dụng để nhập số liệu vào khuôn mẫu nhập số liệu; Môđun ngôn ngữ  được sử dụng để biên dịch giao diện và các chuỗi ngôn ngữ trong cơ sở dữ liệu từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác; Môđun đIều chỉnh  được sử dụng để điều chỉnh giao diện của sản phẩm VietInfo tiêu chuẩn theo các mục đích và yêu cầu riêng của người sử dụng. 

c. Ưu điểm/ nhược điểm:

Ưu đIểm: Phần mềm quản lý cơ sở dữ liệu VietInfo  dễ sử dung và dễ giám sát bởi VietInfo có giao diện thân thiện tương thích với các phần mềm trong Microsoft Office; Khi sử dụng VietInfo, số liệu sẽ được chuẩn hoá với các khái niệm/định nghĩa, nguồn số liệu rõ ràng, cụ thể: 

Về lưu trữ:

- Tất cả số liệu cùng nằm trong một hệ thống;

- Mỗi chỉ số có khả năng lưu trữ nhiều nguồn số liệu;

- Khái niệm/định nghĩa và nguồn rõ ràng;

Về khai thác

- Số liệu dễ khai thác, chia sẻ ;

- Phân tích theo thời gian và vùng địa lý;

Các chỉ số có kết nối với mục tiêu, dễ sử dụng, các thông tin kết xuất đa dạng với những thuận toán đơn giản

Liên kết khung giám sát phục vụ nhiều đối tượng sử dụng khác nhau.

Trình bày đẹp, hình thức thể hiện đẹp thông qua biểu đồ, bản đồ, bảng biểu.

Ngoài ra VietInfo có yêu cầu cài đặt đơn giản; Có khả năng lưu trữ tới 1 triệu bản ghi; Yêu cầu người sử dụng có trình độ máy tính cơ bản là có thể sử dụng được. Có ngôn ngữ tiếng Việt cho người sử dụng; có đội ngũ hỗ trợ kỹ thuật sẵn sàng từ UNICEF và Tổng cục Thống kê…

Nhược điểm: Hiện nay Tổng cục Thống kê và UNICEF đang nỗ lực hoàn thiện VietInfo để đưa vào sử dụng rộng rãi. Một số hạn chế VietInfo cần khắc phục là:

- Quá trình sử dụng tiếng Việt vẫn còn một số lỗi

- Tổ chức nhập số liệu còn phức tạp, khuôn mẫu nhập dữ liệu chưa linh hoạt đòi hỏi các đơn vị muốn sử dụng phải thay đổi khuôn mẫu dữ liệu sẵn có của mình.

- Quy chế kiểm soát số liệu bằng phần mềm chưa chặt chẽ, chủ yếu phụ thuộc vào người quản trị dữ liệu.

2. VietInfo tại Việt Nam

a. Hiện trạng số liệu tại Việt Nam

Đánh giá thực trạng chung về số liệu ở Việt Nam hiện nay là khó theo dõi và đánh giá bởi các số liệu nằm rải rác, có nhiều nguồn khác nhau do nhiều đơn vị quản lý. Bên cạnh đó là định nghĩa/khái niệm và phương pháp tính không rõ ràng, chưa thống nhất giữa các đơn vị. Số liệu lưu trữ bằng các công cụ và phương tiện khác nhau. Mối liên hệ giữa việc thu thập và phân tích các chỉ số kém dẫn đến việc khó đánh giá theo mục tiêu.

b. Giải pháp với VietInfo

Cơ sở dữ liệu (CSDL) phát triển con người MDGs, VDGs

TC Thống kờ

Bộ KHĐT

Ủy ban DSGĐTE

CSDL CPRGS

CSDL Đầu tư

CSDL Dõn số

CSDL Trẻ em

CSDL TĐT Dân số

CSDL ĐT Mức sống

CSDLĐTNôngnghiệp NT

 VietInfo 4.0 là hệ thống quản lý cơ sở dữ liệu được phát triển từ phiên bản của DevInfo do UNICEF, UNDP và Tổng cục Thống kê Việt Nam phối hợp chuyển sang tiếng Việt và hoàn chỉnh với nhiều tiện ích. Với chức năng quản lý Nhà nước về lĩnh vực thống kê, Tổng cục Thống kê đã phát triển VietInfo thành một công cụ hữu ích trong việc quản lý vĩ mô và các thông tin mang tính chuyên ngành. Cơ sở dữ liệu về Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ và mục tiêu phát triển của Việt Nam giai đoạn 1990-2003 là sản phẩm đầu tiên của VietInfo do Tổng cục Thống kê xây dựng và phổ biến tới người sử dụng.

Hiện nay, dưới dự hỗ trợ của nhóm tư vấn từ các cơ quan/tổ chức của Liên hợp quốc, Tổng cục Thống kê đã phổ biến phần mền VietInfo đến trên 100 người sử dụng đến từ các bộ, ngành trung ương, các tổ chức quốc tế và một số địa phương. Trong tương lai, Tổng cục Thống kê  xây dựng kế hoạch phối hợp với các bộ ngành cung cấp thông tin và khuyến nghị các bộ ngành xây dựng cơ sở dữ liệu theo từng chuyên ngành.

c. Khả năng ứng dụng tại Uỷ ban Dân số, Gia đình và Trẻ em

Uỷ ban Dân số, Gia đình và Trẻ em thực hiện chức năng quản lý nhà nước về dân số, gia đình và trẻ em, trong đó Trung tâm Thông tin có nhiệm vụ “Thu thập, lưu trữ, xử lý, phân tích và phổ biến thông tin, tư liệu; xuất bản và phát hành các ấn phẩm về thông tin tư liệu, niên giám số liệu về dân số, gia đình và trẻ em…”. Hiện nay Trung tâm Thông tin đang quản lý một hệ thống cơ sở dữ liệu lớn về dân số, gia đình và trẻ em qua nhiều năm với các ấn phẩm được phát hành định kỳ như cuốn Số liệu dân số, gia đình và trẻ em, Chỉ tiêu trẻ em Việt Nam… Tuy nhiên hệ thống cơ sở dữ liệu này vẫn đang được lưu giữ trên phần mềm Excel, SPSS, Access, Epi Info và được phát hành phổ biến bằng các ấn phẩm chính vì vậy khả năng phổ biến thông tin và khai thác dữ liệu chưa phát huy được hiệu quả cao.

Chú thích:

MDGs = Các Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ

VDGs = Các mục tiêu phát triển của Việt Nam

CPRGS = Chiến lược toàn diện về tăng trưởng và xoá đói giảm nghèo

Trung tâm Thông tin với lợi thế của đội ngũ chuyên viên về công nghệ thông tin và thống kê có nhiều năm kinh nghiệm trong công tác, được tham gia đầy đủ các khoá tập huấn về VietInfo do Tổng cục Thống kê và UNICEF tổ chức, hệ thống cơ sở dữ liệu đã được lưu trữ có hệ thống qua nhiều năm hoàn toàn có khả năng xây dựng một hệ cơ sở dữ liệu về dân số, gia đình và trẻ em (DSGĐTE) đáp ứng nhu cầu cấp thiết khai thác dữ liệu của người sử dụng, “tối đa hoá” hiệu quả hệ cơ sở dữ liệu sẵn có nhằm:

- Lưu trữ thông tin DSGĐTE theo tiêu chuẩn quốc tế đáp ứng khả năng hội nhập trong nước và quốc tế

- Phổ biến thông tin DSGĐTE đáp ứng nhu cầu tổng hợp, tìm kiếm, phân tích số liệu theo xu hướng, mục tiêu, phân cấp, phân nhóm… ở cấp tỉnh, quốc gia, và khu vực.<




* Trung tâm Thông tin, Uỷ ban DSGĐTE