HỘI THẢO CHIA SẺ TẦM NHÌN GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ MẤT CÂN BẰNG GIỚI TÍNH KHI SINH Ở VIỆT NAM


Ngày 3 và 4 tháng 11 năm 2010, hội thảo “Chia sẻ tầm nhìn giải quyết vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh ở Việt Nam”do Tổng cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình và Quỹ Dân số liên hợp quốc (UNFPA) thực hiện đã được diễn ra tại thành phố Hòa Bình, tỉnh Hòa Bình. Chủ trì hội nghị có ông Dương Quốc Trọng, Tổng cục trưởng Tổng cục Dân số. Tham dự hội thảo có đại diện của vụ Kế hoạch và đầu tư, Sở Văn hóa thể thoa và du lịch, Trung ương đoàn cộng sản Hồ Chí Minh, Các cục/vụ, viện, các sở y tế các tỉnh/thành phố. Các đại diện từ các tổ chức quốc tế: Quỹ Dân số liên hợp quốc (UNFPA), UNICFE, Path Finder.

Trong những năm qua, việc thực hiện công tác Dân số - Kế hoạch hóa gia đình đã đạt những kết quả đáng ghi nhận, góp phần đáng kể trong sự phát triển kinh tế- xã hội, góp phần xóa đói giảm nghèo và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, tỷ số giới tính khi sinh lại tăng bất thường. Điều đó thể hiện rõ rệt qua 4 cuộc Tổng điều tra đã thực hiện, tỷ số giới tính khi sinh tăng từ 105 (năm 1979) lên 106 (1989), 107 (1999) và tiếp tục tăng lên 110,5 (2009). Sự mất cân bằng giới tính khi sinh nếu tiếp tục có xu hướng tăng như vậy sẽ kéo theo những hệ lụy xã hội nặng nề, gây khó khăn trong việc xây dựng gia đình của thế hệ tương lai (Trung Quốc là bài học) và tác động xấu đến trật tự, an ninh xã hội. 

Để cung cấp các bằng chứng cho việc thảo luận về chính sách, gợi ý các khuyến nghị cho việc xây dựng các can thiệp và chính sách hiện hành nhằm giải quyết hiện tượng mất cân bằng giới tính khi sinh, một nghiên cứu định tính được tiến hành tại các tỉnh Hà Nội, Hưng Yên, Quảng Ngãi và Cần Thơ. Kết quả báo cáo đã chỉ ra một số yếu tố xã hội và văn hóa ảnh hưởng đến hiện mất cân bằng giới khi sinh mà nổi bật là tâm lý ưa thích con trai bắt nguồn từ các quy tắc của chế độ phụ hệ và tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên; áp lực có ít con nhưng phải có con trai dẫn đến lựa chọn giới tính; áp lực có con trai đã củng cố bất bình đẳng giới tính và dẫn đến những căng thẳng và dằn vặt kéo dài trong gia đình; kiểm soát và sử dụng công nghệ siêu âm để lựa chọn giới tính.

 

Ảnh:  Ông Dương Quốc Trọng, khai mạc tại hội thảo

Đã có nhiều biện pháp nhằm kiểm soát và hạn chế mất cân bằng giới tính khi sinh được triển khai. Điều này được thể hiện trong chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước ta. Trong đó có pháp lệnh Dân số năm 2003 quy định Nghiêm cấm các hành vi lựa chọn giới tính thai nhi dưới mọi hình thức; Bộ Y tế cũng triển khai các giải pháp, hoạt động nhằm can thiệp giảm thiếu cân bằng giới tính khi sinh: Công văn số 3698/ BYT-SKSS ngày 17/5/2006 về thực hiện Pháp lệnh Dân số nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi; công văn số 5476/BYT-TCDS ngày 7/8/2008 về theo dõi, kiểm tra về giới tính khi sinh…và nhiều văn bản chỉ đạo điều hành về giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh đã được ban hành.

Năm 2009, Tổng cục Dân số đã xây dựng đề án “Can thiệp giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh” triển khai trên 11 tỉnh/ thành phố, năm 2010 mở rộng thêm 7 tỉnh và dự kiến năm 2011 đề án sẽ triển khai ở những tỉnh có tỷ số giới tính sinh từ 110 trở lên.

Hội thảo lấy ý kiến của đại biểu tham gia nhằm hướng đến các trọng tâm là: Nâng cao bình đẳng giới, cải thiện hệ thống an sinh xã hội đặc biệt là chăm sóc và nuôi dưỡng người cao tuổi; kiểm soát dịch vụ y tế nhằm hạn chế việc lạm dụng lựa chọn giới tính.