BÀI PHÁT BIỂU CỦA BÀ THORAYA AHMED OBAID

GIÁM ĐỐC ĐIỀU HÀNH QUỸ DÂN SỐ LIÊN HỢP QUỐC

NHÂN DỊP CÔNG BỐ BÁO CÁO TÌNH TRẠNG DÂN SỐ THẾ GIỚI 2005

(tại Luân đôn ngày 12/10/2005)

 


Báo cáo năm nay tập trung vào cam kết về bình đẳng giữa nam và nữ và đưa cam kết vào hiện thực. Báo cáo được công bố một tháng sau Hội nghị thượng đỉnh tại New York, nơi các nhà lãnh đạo thế giới cam kết giảm nghèo đói cùng cực và đạt các Mục tiêu Phát triển thiên niên kỷ vào năm 2015. Tôi có mặt ngày hôm nay tại đây để nói rằng các nhà lãnh đạo thế giới sẽ không xoá bỏ đói nghèo làm nên lịch sử đói nghèo chừng nào chưa làm nên lịch sử về chống phân biệt giới;  Chúng ta không thể làm nên được điều đó chừng nào chúng ta chưa ngăn chặn được bạo lực đối với phụ nữ và các em gái, và chừng nào phụ nữ chưa được hưởng đầy đủ các quyền chính trị, kinh tế, văn hoá và xã hội của mình.

Đây là thông điệp của báo cáo năm nay. Bằng cách tăng đầu tư vào phụ nữ và thanh niên-vào các cơ hội về giáo dục và kinh tế, quyền con người và sức khoẻ sinh sản-chúng ta mới có thể giải phóng hàng trăm triệu người khỏi đói nghèo, cứu sống 30 triệu trẻ em và 2 triệu bà mẹ và đảo ngược tình trạng lan rộng của HIV/AIDS vào thập kỷ tới.

Nhiều nhà lãnh đạo kêu gọi tự do thương mại để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Đã đến lúc kêu gọi hành động giải phóng phụ nữ khỏi bị phân biệt đối xử, bạo lực và sức khoẻ kém mà họ phải đối mặt trong cuộc sống hàng ngày. Điều này sẽ giải phóng sức mạnh của một nửa nhân loại để góp phần vào tăng trưởng kinh tế. Bất bình đẳng là kém hiệu quả về kinh tế; đó là sự vi phạm nhân quyền, và gây nguy cơ cho sức khoẻ. Đạt các Mục tiêu Phát triển thiên niên kỷ đòi hỏi phụ nữ và nam giới khoẻ mạnh cùng nhau làm việc một cách bình đẳng. Như các nhà lãnh đạo thế giới tuyên bố tại cuộc họp thượng đỉnh tháng qua, tiến bộ của phụ nữ là tiến bộ cho tất cả mọi người.

Chúng ta đã nhất trí và có thiện chí. Nhưng chúng ta cần thu hẹp khoảng cách giữa lời nói suông và thực tiễn. Báo cáo là một kiểm nghiệm thực tiễn. Nó mô tả và phân tích tình trạng bất bình đẳng giới lan rộng gây ra đói nghèo kinh niên và sức khoẻ kém cho các cộng đồng và các quốc gia như thế nào.

Hiện nay, những vấn đề sức khoẻ sinh sản, kể cả HIV/AIDS-vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và bệnh tật của phụ nữ và các em gái ở độ tuổi từ 15 - 44. Không có lĩnh vực sức khoẻ nào khác mà những sự khác biệt giữa người giàu và người nghèo lại rộng lớn và hậu quả bi thảm lại hoàn toàn trái đạo đức đến như thế. Hàng năm, hơn một nửa triệu phụ nữ và các em gái chết do những biến chứng liên quan đến mang thai mà hầu hết có thể ngăn ngừa được. Hàng triệu người nữa cuối đời phải chịu đựng những tổn thương không thấy có ở những nước giàu.

Tăng đầu tư vào lĩnh vực sức khoẻ tình dục và sức khoẻ sinh sản là nhu cầu cấp thiết để nâng cao sức khoẻ bà mẹ, giảm nghèo đói và chống lại HIV/AIDS.

 Trên toàn thế giới, ngày càng nhiều phụ nữ và người trẻ tuổi bị nhiễm HIV/AIDS. Gần 50% trong số 40 triệu người đang sống cùng với vi rút này là phụ nữ và tỷ lệ phụ nữ bị nhiễm đang tăng lên ở mọi khu vực, đặc biệt là phụ nữ trẻ. Chúng ta không thể đảo ngược được dịch bệnh AIDS chừng nào chưa chấm dứt được sự phân biệt đối xử  và bạo lực đối phụ nữ và các em gái.

Chưa có cách chữa trị thì phòng ngừa là tuyến bảo vệ đầu tiên để ngăn dịch bệnh. Cần đầu tư nhiều hơn cho phòng chống, chữa trị và chăm sóc. Trước mắt chúng ta còn một chặng đường dài để ngăn chặn một dịch bệnh sinh sôi nảy nở nhanh trong đói nghèo, phân biệt đối xử, sao nhãng và bạo lực.

Hiện nay, chúng ta đang phải trả giá rất đắt cho bạo lực giới. Toàn thế giới, ước tính cứ 5 phụ nữ có 1 người là nạn nhân bị hãm hiếp hoặc bị mưu toan hãm hiếp trong suốt cuộc đời của mình. Cứ 3 người có một người bị đánh đập, cưỡng bức hoặc bị lạm dụng tình dục, thường do một thành viên trong gia đình hoặc người quen. Hơn nữa, thủ phạm lại thường không bị trừng phạt. Bạo lực đã giết chết và làm tàn phế rất nhiều phụ nữ ở độ tuổi 15-44 như căn bệnh ung thư. Chi phí của các nước do đó cũng cao: như chi phí chăm sóc sức khoẻ tăng, nhu cầu về toà án, cảnh sát và trường học, mất mát về thành tích giáo dục và năng suất lao động. Mỗi nước cần có một chiến dịch quốc gia nhằm chấm dứt bạo lực đối với phụ nữ; đây là một trong những “chiến thắng nhanh” của Dự án Thiên niên kỷ.

Một “chiến thắng nhanh” khác đảm bảo thúc đẩy phát triển đó là giáo dục cho các em gái. Mặc dù phụ nữ và các em gái được đi học nhiều hơn trước đây nhưng vẫn còn 2/3 số người mù chữ là phụ nữ. Giáo dục-đặc biệt là giáo dục trung học cơ sở trở lên-mang lại những lợi ích lâu dài. Những em gái và phụ nữ được đi học sẽ trì hoãn được việc sinh con, có gia đình qui mô nhỏ hơn, tiêm chủng miễn dịch và giáo dục cho các con. Chắc chắn họ cũng sẽ có việc làm tốt hơn  và có thu nhập.

Báo cáo cũng kêu gọi đầu tư cho vị thành niên và thanh niên. Hiện có gần 3 tỷ thanh thiếu niên và chiếm gần một nửa dân số thế giới. Thế hệ thanh thiếu niên hiện nay là lớn nhất trong lịch sử. Đầu tư vào phúc lợi của họ sẽ mang lại kết quả cho nhiều thập kỷ tới. Tuy với số lượng lớn, những nhu cầu của họ thường bị các nhà lập chính sách và cộng đồng phát triển bỏ qua-mặc dù thanh niên từ 24 tuổi trở xuống hiện nay chiếm đa số ở nhiều nước đang phát triển.

 Từ năm 2000, xung đột vũ trang đã xảy ra ở hơn 40 nước, với số lượng ngày càng tăng số thanh thiếu niên buộc phải gia nhập đội quân chiến đấu hoặc bị bóc lột như những nô lệ về tình dục. Thanh thiếu niên và phụ nữ đặc biệt bị tổn thương trong và sau xung đột, song cả hai nhóm này thường bị bỏ qua khi tái thiết xã hội. Điều này cản trở tiến bộ cho một hoà bình lâu dài. Những quyết định đưa ra ngày hôm nay liên quan đến phúc lợi, sự tham gia và triển vọng của họ sẽ xác định tương lai của tất cả chúng ta.

Cái giá phải trả cho việc này là gì? Câu trả lời có thể làm cho tất cả các quý vị ngạc nhiên. Với dưới 200 tỷ đô la Mỹ một năm-tương đương với 50 xu mỗi đầu người đang sống trong nghèo khổ cùng cực mỗi ngày-dưới mức chi trả cho hầu hết chúng ta ngồi đây để uống một cốc cà phê-thế giới có thể xoá bỏ đói nghèo vào năm 2015. Thế giới có thể thực hiện được cam kết đối với hầu hết dân số bị gạt ra ngoài lề. Đó chỉ là một phần nhỏ của một nghìn tỷ đô la hiện dành cho chi tiêu quân sự hoặc bị mất mát do tham nhũng mỗi năm. Đó cũng là con số ước tính dành cho việc tái thiết sau cơn bão Katrina.

Báo cáo này được công bố cùng thời điểm với  kỷ niệm 60 năm Hiến chưong Liên hợp quốc, trong đó có đề cập đến quyền bình đẳng giữa nam giới và phụ nữ. Hiện nay, chúng ta có cơ hội để thực hiện lời hứa đưa ra từ hơn một nửa thế kỷ trước và được khẳng định trong suốt những năm 1990- tại Hội nghị quốc tế về Dân số và Phát triển ở Cai-rô, và tại Hội nghị thế giới lần thứ tư về phụ nữ ở Bắc Kinh,  năm 2000 việc ký kết Tuyên bố Thiên niên kỷ và Hội Nghị thượng đỉnh diễn ra vào tháng trước. Liệu chúng ta có thể làm cho những người nghèo nhất đạt được mục tiêu phát triển của chính họ hay liệu chúng ta có buộc hàng triệu người phải chịu đau khổ và chết sớm, đơn giản chỉ vì họ nghèo, là phụ nữ hay còn trẻ? Hiện nay, có 1,7 tỷ phụ nữ ở độ tuổi 15-49.

Tôi có thể đảm bảo rằng phụ nữ trên khắp thế giới đã mệt mỏi trước những lời hứa, lời hứa và lời hứa. Báo cáo này là một lời kêu gọi hành động nhằm làm cho những lời hứa về bình đẳng trở thành hiện thực. Thời cơ đã đến. Chúng ta có phương tiện, chúng ta đã đưa ra cam kết. Bây giờ chúng ta cần hành động. <

                   Nguyễn Thị Yến dịch

theo tài liệu của UNFPA