SỬ DỤNG NƯỚC SẠCH PHỤC VỤ SINH HOẠT

Ở THỊ XÃ PHÚC YÊN, TỈNH VĨNH PHÚC

Th.S NGUYỄN DIỆU TRINH*

 


*Thị xã Phúc Yên nằm ở phía Đông nam tỉnh Vĩnh Phúc, với diện tích tự nhiên là 120,2955 km2, dân số tính đến 31/12/2005 là 87.365 người. Phúc Yên có nguồn lao động dồi dào, lao động trong độ tuổi chiếm trên 60% tổng dân số.

Thị xã bao gồm 5 phường (Hùng Vương, Trưng Trắc, Trưng Nhị, Phúc Thắng, Xuân Hoà) và 4 xã (Tiền Châu, Nam Viêm, Cao Minh, Ngọc Thanh). Mật độ dân số đạt 727 người/km2, trong đó phường Xuân Hoà là đông dân nhất (18.874 người), xã có số dân ít nhất là xã Nam Viêm (6.552 người), phường có mật độ dân số lớn nhất là phường Trưng Trắc (9.078 người/km2), xã Ngọc Thanh là nơi có mật độ dân số nhỏ nhất (144 người/km2). Trong khoảng ba năm trở lại đây, tỷ lệ tăng dân số hàng năm giữ vững khoảng 1% - 1,1%. Số con trung bình của một phụ nữ ở độ tuổi sinh đẻ dưới 2 con được thực hiện từ nhiều năm nay. Thị xã đạt mức tăng dân số thấp so với các huyện trong tỉnh Vĩnh Phúc.

Hiện nay, mới chỉ có khoảng một nửa dân số thị xã là được sử dụng nước sạch.

I. Hiện trạng cấp nước của thị xã Phúc Yên

Hiện tại thị xã Phúc Yên đang được hệ thống cấp nước do Công ty Cấp thoát nước và môi trường số 2 Vĩnh Phúc đảm nhận việc cung cấp nước sạch.

- Khu vực thị trấn Phúc Yên (cũ) : Hiện có hệ thống cấp nước được đầu tư từ năm 1972 với công suất thiết kế 3.600 m3/ngày đêm, nguồn nước được khai thác từ 3 giếng ở khu vực phía Bắc, Tây Bắc thị trấn trên khu ruộng lúa của xã Tiền Châu.

- Phường Xuân Hoà : Năm 1974 Xuân Hoà đã xây dựng hệ thống cấp nước lấy nguồn từ hồ Đại Lải với công suất thiết kế 15.000 m3/ngày đêm. Do hồ Đại Lải không đảm bảo trữ lượng để cấp nước cho thị trấn nên hệ thống này đã bị rò rỉ. Năm 1989, một hệ thống cấp nước khác được xây dựng lấy nguồn nước là nước ngầm tại khu vực cầu Khả Do với công suất thiết kế 3.500 m3/ngày đêm.

- Khu du lịch Đại Lải: Hệ thống cấp nước sạch tập trung ở Khu du lịch Đại Lải với khả năng cấp nước cho khu Đại Lải là 1.000 m3/ngàyđêm.

Tổng lượng nước cấp cho thị xã là 8.100m3/ngàyđêm.

Hiện tại, dự án mở rộng và cải tạo hệ thống cấp nước khu vực thị xã Phúc Yên đã được phê duyệt với công suất ở giai đoạn I là 20.000 m3/ngày đêm.

Ngoài ra, người dân trong thị xã còn sử dụng nước được khai thác từ những giếng khoan đường kính nhỏ (giếng khoan Unicef). Hình thức này thường phát triển ở các vùng thung lũng thấp, vùng thị xã. Các giếng khoan thuộc loại này thường có đường kính nhỏ, chiều sâu khai thác nhỏ và công suất khai thác cũng nhỏ. Chế độ khai thác của các lỗ khoan loại này không liên tục, thường công suất khai thác chỉ đạt vài m3 đến 7m3/ngày (phổ biến là các giếng khai thác với công suất trung bình 3m3/ngày). Với hình thức khai thác này, nước dưới đất thường chưa được xử lý, hoặc chỉ được lọc sắt qua hệ thống lọc đơn giản nên hàm lượng sắt trong nước thường không đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh. Vì vậy, chất lượng nước cấp thuộc loại này thường kém hơn nhiều so với hình thức khai thác tập trung.

Khai thác nước qua các giếng đào cũng là hình thức khai thác nước được người dân thị xã sử dụng. Loại hình khai thác này gặp chủ yếu ở hầu hết trong các thung lũng, khu ven các thị trấn. Hình thức khai thác này chỉ có thể khai thác nước trong tầng nông, việc đầu tư cho hình thức khai thác này thường có giá thành rẻ, tuy nhiên, chất lượng và lượng nước khai thác không hiệu quả. Nước dưới đất được khai thác thông qua các giếng đào sâu từ vài mét đến chừng gần 10 m, có khi chúng chỉ là giếng đất rất đơn giản, miệng giếng được xây bao xung quanh. Có khi giếng được xây gồm các khoanh tròn và ghép lại với nhau, sâu chừng chục mét. Chất lượng nước trong hình thức khai thác này thường không đảm bảo, chúng thường bị nhiễm bẩn bởi các hợp chất hữu cơ và các vi sinh vật.

II. Tình hình sử dụng nước sạch phục vụ sinh hoạt của người dân trong thị xã

Theo quy chuẩn xây dựng VN-682-BXD-CSXD, tiêu chuẩn dùng nước của người dân thị xã là :

- Nội thị : 100 lít/người/ngày đêm.

- Ngoại thị : 80 lít/người/ngày đêm


Bảng 1 : Nhu cầu sử dụng nước sinh hoạt của người dân thị xã Phúc Yên

(tính cho 100% dân số được dùng nước sạch)

Đối tượng

Dân số 2005

(người)

Tiêu chuẩn dùng nước

(lít/người/ngày đêm)

Nhu cầu sử dụng nước sinh hoạt

(m3/ngày đêm )

Nội thị

50.650

100

5.065

Phường Phúc Thắng

8.694

100

 

Phường Trưng Nhị

7.358

100

 

Phường Hùng Vương

7.826

100

 

Phường Trưng Trắc

7.898

100

 

Phường Xuân Hoà

18.874

100

 

Ngoại thị

36.715

80

2.937

Xã Cao Minh

9.448

80

 

Nam Viêm

6.552

80

 

Xã Ngọc Thanh

11.162

80

 

Xã Tiền Châu

9.553

80

 

Tổng cộng

87.365

 

8.002


Dựa trên quy hoạch cấp nước đã được Thủ tướng chính phủ phê duyệt ngày 24/4/2000 chúng tôi tính toán tổng lượng nước sinh hoạt thực tế của người dân trong thị xã. Tổng lượng nước cấp là 8100 m3/ngàyđêm sẽ được phân bổ cho các nhu cầu sau:

1. Lượng nước sinh hoạt

2. Lượng nước cho các hoạt động công cộng (được tính bằng 10% lượng nước sinh hoạt)

3. Lượng nước cho sản xuất (được tính bằng 15% lượng nước sinh hoạt)

4. Nước dự phòng rò rỉ (được tính bằng 30% của tổng 3 loại nước nói trên)

5. Nước tiêu hao cho bản thân trạm xử lý (tính bằng 5% của tổng 4 loại nước nói trên)

Từ đó ta tính được tổng lượng nước sinh hoạt thực tế của người dân thị xã là 4747 m3/ngàyđêm.

Vậy tỉ lệ % dân số được sử dụng nước sạch phục vụ sinh hoạt trong thị xã là :

(4747 : 8002) x100% = 59%

Kết luận

Trong định hướng phát triển của tỉnh Vĩnh Phúc, thị xã Phúc Yên sẽ trở thành một vùng công nghiệp - đô thị phát triển mạnh mẽ, là vùng kinh tế trọng điểm của tỉnh trong những năm tới. Do đó, đối với mạng lưới cấp nước của thị xã, mục tiêu trước mặt là cải tạo, nâng cấp mạng lưới đường ống truyền dẫn và phân phối nước. ưu tiên xây dựng mạng lưới cấp nước cho các phường mới. Nâng cao sản lượng cấp nước của các nhà máy hiện nay, về lâu dài sẽ triển khai xây dựng nhà máy mới. Hiện tại, mới chỉ có khoảng 59% dân số của thị xã được sử dụng nước sạch với tiêu chuẩn cấp nước ở nội thị là 100lít/người/ngày, ở ngoại thị là 80lít/người/ngày, còn lại sử dụng nước sinh hoạt tự khai thác từ nguồn giếng khoan và giếng đào. Phấn đấu đến năm 2010 khoảng 85% dân số của thị xã được cấp nước sạch và 100% dân số thị xã vào năm 2020 được cấp nước sạch, theo tiêu chuẩn quốc gia bình quân 120lít/người/ngày. Chính vì vậy, thị xã Phúc Yên có nhu cầu xây dựng nhà máy nước giai đoạn I đến năm 2010 với công suất 20.000 m3/ngàyđêm, giai đoạn II đến năm 2020 công suất của nhà máy nước phải đạt 40.000 m3/ngàyđêm.<




* Viện Địa lý, Viện Khoa học & Công nghệ Việt Nam.