TĂNG CƯỜNG CƠ HỘI LÀM VIỆC CHO NGƯỜI KHUYẾT TẬT


Tổ chức Lao động Quốc tế kêu gọi cần có những chính sách hiệu quả giúp người khuyết tật tham gia nhiều hơn vào thị trường vì lợi ích của mỗi người và của toàn xã hội. 

Khó khăn trong tìm kiếm việc làm

Vài năm sau khi tốt nghiệp Đại học Ngoại ngữ Hà Nội và tìm việc, chị Oanh được tuyển vào làm việc ở một vài tổ chức phi chính phủ nước ngoài dưới dạng hợp đồng ngắn hạn để giúp đỡ những người khuyết tật khác. Sau khi các dự án kết thúc, chị lại rơi vào tình trạng thất nghiệp. Mặc dù được đào tạo, có trình độ, người phụ nữ 38 tuổi này không thể chịu đựng được những cái nhìn phân biệt của các nhà tuyển dụng chỉ vì chị gặp khó khăn trong việc đi lại do căn bệnh bại não.

Chị Oanh, cũng như 15% dân số Việt Nam là người khuyết tật, việc làm dường như là một giấc mơ quá sức mặc dù họ vẫn có khả năng làm việc. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO), Việt Nam mất khoảng 3% GDP (tổng sản phẩm quốc nội) mỗi năm do thị trường lao động hạn chế tiếp nhận người khuyết tật.

Theo bà Barbara Muray, chuyên gia về khuyết tật của ILO tại Geneva, người khuyết tật luôn cố gắng thể hiện khát vọng làm việc và năng lực làm việc để đóng góp một cách hiệu quả cho thị trường lao động. Thế nhưng, rất nhiều người trong số họ gặp rào cản và không thể thực hiện được điều này, khiến họ rơi vào tình trạng thất nghiệp và thiếu việc làm.

Ở Việt Nam, rất ít người khuyết tật có việc làm và thu nhập ổn định, rất nhiều người vẫn phải làm những công việc phi chính thức. So với các nhóm lao động khác, tỷ lệ thất nghiệp ở nhóm khuyết tật cao hơn nhiều, lên tới 30%. “Đây quả thật là một sự lãng phí nguồn lực,” bà Murray nhận định.

Cần phải rỡ bỏ mọi rào cản đối với người khuyết tật

Công ước quốc tế về Quyền của Người Khuyết tật thừa nhận rằng khuyết tật là một khái niệm mới và khuyết tật là kết quả của sự tương tác giữa những người có khiếm khuyết và những rào cản về thái độ và môi trường mà ở đó hạn chế sự tham gia đầy đủ và có hiệu quả vào các hoạt động trên cơ sở bình đẳng với các thành viên khác trong xã hội. Nhà nước chủ trương giúp đỡ và tạo điều kiện để người khuyết tật có thể hòa nhập với cộng đồng và xã hội thông qua Luật Người Khuyết Tật, tuy nhiên nhận thức và thực hiện chưa đầy đủ: “Người ta chỉ nhìn người khuyết tật từ bên ngoài mà không tìm hiểu khả năng làm việc thực sự của họ.” Việc người khuyết tật bị hạn chế tham gia thị trường lao động khiến cuộc sống của họ và gia đình rất khó khăn. Theo Tổng Điều tra Dân số và Nhà ở 2009, cứ 4 gia đình có người khuyết tật, một gia đình sống dưới mức nghèo khổ. Tỷ lệ biết chữ của người khuyết tật Việt Nam chỉ ở mức 73% ở khu vực thành thị và 63% ở khu vực nông thôn, thấp hơn nhiều so với tỷ lệ chung của toàn quốc (95%) [UNFPA]. Chính những hạn chế về tiếp cận giáo dục và đào tạo đã khiến người khuyết tật khó tìm việc.

Một số biện pháp giúp người khuyết tật có việc làm tốt hơn

Theo bà Murray, để giúp người khuyết tật ở Việt Nam có thêm nhiều việc làm tốt hơn, cần thực hiện đồng thời nhiều biện pháp: “Khi lên kế hoạch và trước khi đưa ra các biện pháp, cần tham khảo ý kiến của các bên, đặc biệt là chủ lao động và đại diện người khuyết tật, công đoàn và những người cung cấp dịch vụ”. Trước tiên, phải đưa ra pháp luật và chính sách ủng hộ các cơ hội việc làm cho người khuyết tật và các chính sách đó phải được thực hiện hiệu quả. Người khuyết tật cần được đào tạo các kỹ năng mà thị trường lao động đòi hỏi và cần được hỗ trợ khi tìm việc. Trong khi đó, cần khuyến khích chủ lao động tạo cơ hội và môi trường làm việc để người khuyết tật có thể có và làm được việc. Khi những người khuyết tật muốn tự mở doanh nghiệp riêng, họ cần được giúp đỡ bằng các kỹ năng kinh doanh và tiếp cận các dịch vụ phát triển kinh doanh. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất với những người khuyết tật là được xã hội tin tưởng và tạo cơ hội. Đã đến lúc cần thay đổi thái độ của xã hội đối với người khuyết tật.

Thảo Vân

 

Liên kết