MỘT VÀI NÉT VỀ NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN CHÂU Á
THS. TRẦN THỊ THANH MAI*
 

Trong những năm qua, Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đã trợ giúp nhiều cho Uỷ ban Dân số, Gia đình và Trẻ em trong các lĩnh vực dân số, sức khoẻ sinh sản và phát triển trẻ thơ. Tổng kinh phí hỗ trợ từ năm 1997 - 2004 đạt xấp xỉ 40,5 triệu USD. Việc tìm hiểu về nhà tài trợ, đầy tiềm năng trong khu vực châu Á này sẽ giúp các nhà quản lý của Uỷ ban Dân số, Gia đình và Trẻ em hiểu sâu thêm về đối tác và chuẩn bị các định hướng hợp tác trong tương lai.

 ADB là một tổ chức tài chính phát triển đa phương được thành lập năm 1966 đặt trụ sở tại Manila, Philippin. ADB có hơn 2000 nhân viên đến từ 50 nước trên thế giới. Mục tiêu của ADB là xoá bỏ đói nghèo ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ADB có 63 quốc gia thành viên, trong đó 45 quốc gia từ khu vực và 18 quốc gia từ các châu lục khác. Tại một số quốc gia và khu vực, ADB thành lập các văn phòng đại diện. Cũng như các thiết chế ngân hàng khác, các thành viên của ADB cũng đồng thời là các cổ đông, Nhật bản và Hoa kỳ là 2 cổ đông lớn nhất với 15,9% cổ phần cho mỗi nước. ADB có Hội đồng quản trị bao gồm đại diện của mỗi nước thành viên, Hội đồng quản trị họp thường niên và lựa chọn một ban Giám đốc gồm 12 thành viên. Chủ tịch Ngân hàng ADB do Hội đồng quản trị bầu ra, vị này đồng thời là Tổng giám đốc.

Nhiệm vụ của Ngân hàng ADB là giúp đỡ các nước thành viên đang phát triển xoá đói giảm nghèo, nâng cao điều kiện sống và chất lượng cuộc sống. Chiến lược của ADB là tăng trưởng kinh tế bền vững, phát triển xã hội và quản trị tốt trên cơ sở xây dựng chính sách và thể chế có hiệu quả. Chiến lược này tập trung vào 3 chủ đề chính là phát triển khu vực tư nhân, hợp tác khu vực và đảm bảo môi trường bền vững.

Về phương thức hoạt động, ADB trợ giúp các quốc gia thông qua các hình thức: đối thoại về chính sách cho vay tín dụng, trợ giúp kỹ thuật, viện trợ không hoàn lại, bảo lãnh và đầu tư vốn. Năm 2003, tổng số khoản cho vay của ADB là 6,1 tỷ USD, tổng số khoản trợ giúp kỹ thuật (chủ yếu để chuẩn bị dự án và tư vấn) là 176,5 triệu USD và tổng số viện trợ không hoàn lại là 483,5 triệu USD.

Mục tiêu của Ngân hàng ADB là nâng cao phúc lợi của nhân dân châu Á - Thái Bình Dương, đặc biệt là 900 triệu người nghèo sống duới mức 1 USD ngày. Năm 1999, ADB đã thông qua chiến lược xoá đói giảm nghèo trong khu vực. Các dự án và chương trình của ADB tập trung ưu tiên vào các lĩnh vực sau:

-             Tăng trưởng kinh tế

-             Phát triển nguồn nhân lực

-             Bình đẳng giới và phát triển

-             Thực hành quản trị tốt

-             Bảo vệ môi trường

-             Phát triển khu vực tư nhân

-             Hợp tác khu vực.

 Mỗi chủ đề trên đều liên quan đến 3 vấn đề của chiến lược xoá đói giảm nghèo là: xoá bỏ nghèo đói, tăng trưởng kinh tế bền vững, phát triển xã hội và quản trị tốt.

Ngân hàng ADB không phải là thành viên của Liên hợp quốc, nó là một tổ chức tài chính hoàn toàn độc lập nhưng có sự hợp tác chặt chẽ với các tổ chức tài chính và tổ chức quốc tế khác như Ngân hàng Thế giới (WB) và Quĩ tiền tệ quốc tế (IMF) thông qua các dự án đồng tài trợ, đối thoại và trao đổi thông tin thường xuyên. ADB đặc biệt khuyến khích sự hợp tác với các tổ chức phi chính phủ, mong muốn lôi cuốn các tổ chức này đóng góp kiến thức và năng lực chuyên môn vào các hoạt động của ADB để đạt được tôn chỉ mục đích của mình là phục vụ nhân dân trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương. Tuy nhiên, tính chất riêng biệt của ADB thể hiện ở tính “Châu Á” như 60% số nhân viên và 60% vốn cổ phần đến từ các quốc gia Châu Á. Tất cả các khoản vay và trợ giúp kỹ thuật đều dành cho các nước đang phát triển trong khu vực.

Ngân hàng ADB và các hoạt động tại Việt Nam

Việt nam là nuớc cổ đông đứng thứ 19 trong khu vực với 12.076 cổ phần (chiếm 0,345% tổng số cổ phần) và chiếm 0,59% tổng trị giá phiếu bầu.

Năm 2003, ADB tập trung giúp đỡ Việt Nam trên các lĩnh vực: đa dạng hoá nền nông nghiệp và phát triển khu vực tư nhân, lĩnh vực xã hội mà ưu tiên là y tế và giáo dục; cải cách quản lý hành chính công, phát triển kinh tế ở khu vực miền Trung. Về y tế, ADB giúp đỡ xây dựng dự án quốc gia về y tế dự phòng; về giáo dục là dự án giáo dục trung học. Cũng trong năm nay, ADB đã tổ chức kỷ niệm mười năm hoạt động tại Việt Nam với một hành động thiết thực là thông qua 3 khoản vay với tổng số 179 triệu USD cho chương trình cải cách hành chính bao gồm: hiện đại hoá nền hành chính và chính phủ điện tử, đào tạo cán bộ quản lý.

Tích luỹ từ khi hoạt động cho đến 31/12/2003, ADB đã cho Việt Nam vay 2,86 tỷ USD. Trong lĩnh vực dân số-y tế, ADB đã đóng góp cho dự án Dân số - Sức khoẻ gia đình và dự án Hỗ trợ kỹ thuật Phát triển trẻ thơ của Uỷ ban quốc gia Dân số - KHHGĐ trước đây và Uỷ ban Dân số, Gia đình và Trẻ em hiện nay xấp xỉ 40 triệu USD. Dự án Dân số - Sức khoẻ gia đình do Uỷ ban Dân số, Gia đình và trẻ em thực hiện đã kết thúc đúng thời hạn với tỷ lệ giải ngân đạt gần 100%, được đánh giá là dự án tốt nhất trong các dự án xã hội đang thực hiện ở Việt Nam. Với mối quan hệ làm việc có hiệu quả này, chúng ta hy vọng sẽ nhận được sự giúp đỡ lớn hơn nữa của ADB trong thời gian sắp tới để có nguồn lực dồi dào đạt được các mục tiêu về Dân số, Gia đình và Trẻ em.


* Phó Vụ trưởng, Vụ Truyền thông Giáo dục (Uỷ ban Dân số, Gia đình và Trẻ em)