CHÂN DUNG THẾ GIỚI 7 TỶ NGƯỜI

     

Theo số liệu công bố chính thức dân số thế giới năm 2010 là 6,892 tỷ người, trong đó 50% dân số sống ở thành thị; 1,237 tỷ người sống ở các nước phát triển; 5,656 tỷ người sống ở các nước đang phát triển; châu Á là châu lục có dân số đông nhất với 4,157 tỷ người. Các chuyên gia về nhân khẩu học dự đoán năm 2011 thế giới sẽ chào đón công dân thứ 7 tỉ, điều này gây ra lo ngại về nhiều mặt cho công cuộc phát triển kinh tế-xã hội. Để minh họa cho con số ấn tượng này, tạp chí National Geographic khẳng định rằng phải mất khoảng... 200 năm để đếm từ 1 đến 7 tỉ.

Loài người mất khoảng 200.000 năm kể từ lúc người vượn Homo Sapiens đầu tiên xuất hiện trên trái đất và tăng dân số lên 1 tỉ người vào năm 1800. Nhưng chỉ 12 năm, sau khi mừng sinh nhật công dân thứ 6 tỉ vào ngày 12.10.1999 tại Sarajevo, Bosnia Herzegovina, trái đất lại chuẩn bị chờ đón công dân thứ 7 tỉ. Theo LHQ, mức độ tăng trưởng dân số toàn cầu đang có chiều hướng chậm lại và sẽ đạt mức ổn định, gần như không tăng thêm hoặc tăng rất ít khi lên đến 9 tỉ người vào năm 2050. Tờ Le Temps dẫn lời Giám đốc Viện Nghiên cứu nhân khẩu học quốc gia Pháp (INED) Gilles Pison cho biết: “Để tăng từ 5 tỉ lên 6 tỉ và từ 6 lên 7 tỉ người đều mất 12 năm. Tuy nhiên, giai đoạn 1987-1999, dân số tăng lên 1/5, trong khi giai đoạn 1999-2011, dân số “chỉ” tăng thêm 1/6”. Các nhà nhân khẩu học dự đoán trái đất sẽ tăng từ 7 lên 8 tỉ người trong 13 năm tới và phải mất hơn 20 năm để lên đến 9 tỉ người trước khi dần ổn định.

Theo dự báo của Warren Thompson từ năm 1929; việc dân số địa cầu bùng nổ với tốc độ chóng mặt, sau đó chậm dần và đạt ngưỡng ổn định không nằm ngoài lý thuyết “quá độ nhân khẩu học” được chuyên gia Mỹ Warren Thompson đưa ra. Ban đầu lý thuyết của giáo sư Thompson bị giới khoa học hoài nghi. Đến sau thế chiến 2, LHQ mới công nhận thuyết này và thực tế ngày càng chứng minh những dự đoán của ông là chính xác. Theo giáo sư Thompson, xã hội hiện đại hóa với đời sống khá giả, tiến bộ khoa học kỹ thuật và sự biến chuyển của phong tục tập quán sẽ giảm cả tỷ lệ sinh và tỷ lệ chết. Tuy nhiên, nhờ y học phát triển, tỷ lệ chết giảm nhanh hơn tỷ lệ sinh, dẫn đến sự bùng nổ dân số trong giai đoạn giữa trước khi hai tỷ lệ này trở nên cân bằng. Quá độ nhân khẩu học tại các nước công nghiệp phát triển được xem là đã hoàn tất. Ở những nước Tây Âu, Bắc Mỹ, tuổi thọ trung bình đã tăng từ 35 tuổi hồi đầu thế kỷ 19 lên 77 tuổi hiện nay và trung bình mỗi phụ nữ chỉ 2 con, so với 5, 6 con như trước. Nhìn chung, quá độ nhân khẩu học theo thuyết của Warren Thompson luôn theo đúng trình tự nhưng sẽ khác nhau ở mỗi nước. Theo Giám đốc Pison của INED, trong thế kỷ 19, dân số của Pháp tăng rất chậm vì tỷ lệ sinh và tỷ lệ tử giảm cùng lúc. Trong khi đó ở Anh lại có tỷ suất sinh giảm chậm hơn tỷ suất chết khiến dân số bùng nổ nhanh chóng, nên mặc dù có dân số thấp hơn 3 lần dân số Pháp vào năm 1800, nhưng hiện nay nước Anh đã đông bằng nước Pháp.

Các nước đang phát triển hiện đang trải qua quá độ nhân khẩu học như những nước giàu nhưng với tốc độ nhanh hơn nhiều. Những tiến bộ y học mà các nước Tây phương mất nhiều thế kỷ để đạt tới đã được chuyển giao nhanh chóng sang khu vực Á-Phi và giúp tỷ lệ chết tại khu vực này giảm nhanh. So với 50 năm trước, tuổi thọ trung bình đã tăng từ 38 lên 64 tuổi tại Ấn Độ và 41 lên 73 tuổi tại Trung Quốc. Những biến đổi về trình độ học vấn, văn hóa cũng khiến tỷ lệ sinh giảm mạnh ở các nước này. Phụ nữ không còn muốn bị giới hạn hoạt động trong việc sinh con, bếp núc; các cặp vợ chồng muốn sinh ít con... Tỷ lệ sinh đang giảm mạnh ở Đông Á, Đông Nam Á, Bắc Phi và châu Mỹ La-tinh. Tiêu biểu có thể kể đến Trung Quốc (giảm 4 lần so với năm 1965), Iran (giảm 3 lần so với đầu thập niên 1980). Trong bối cảnh thế giới đang có nhiều biến động về kinh tế, chính trị và an ninh, giá lương thực đang tăng đáng lo ngại, cộng thêm đe dọa từ biến đổi khí hậu, con số 7 tỉ người là một nguồn lực lớn nhưng đồng thời cũng là một gánh nặng cho tất cả các quốc gia. 

Phác họa chân dung 7 tỉ người

-  60% là người châu Á: Hơn 4 tỉ người trong tổng số 7 tỉ người trên thế giới sống tại châu Á. Tiếp theo là châu Phi (hơn 1 tỉ người), châu Mỹ (gần 1 tỉ người) và châu Âu (750 triệu người). Ngoài ra, cứ 5 người sẽ có 2 người mang quốc tịch Trung Quốc hoặc Ấn Độ.

- Dân thành thị chiếm đa số: Hơn 3,5 tỉ người trên 7 tỉ cư dân thế giới sống tại các thành phố. Số lượng các “siêu đô thị”, tức thành phố trên 10 triệu dân, cũng tăng từ 2 thành phố của năm 1950 lên 20 trong năm 2011.

- 2 tỉ người ở tuổi vị thành niên: Trong 7 tỉ người sẽ có hơn 50% dưới 29 tuổi và 25% dưới 15 tuổi, có khoảng 600 triệu người trên 65 tuổi, gây ra áp lực lớn về việc làm. Tuy nhiên sự phân bố không đồng đều giữa các nước. Tại Uganda, 1/2 dân số dưới 15 tuổi trong khi tỷ lệ này tại Nhật chỉ 1/8.

- Mất cân bằng giới tính: Nam giới sẽ đông hơn nữ giới khoảng 50 triệu người, hậu quả từ việc thích con trai  ở một số quốc gia. Tuy nhiên, tỷ lệ này sẽ thay đổi theo độ tuổi vì phụ nữ hiện có tuổi thọ trung bình cao hơn nam giới.

THANH AN tổng hợp

Nguồn: yahoo.com

 

Liên kết