TRỌNG DỤNG NHÂN TÀI GIÁO DỤC ĐỂ ĐÀO TẠO
NGUỒN NHÂN LỰC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU THỜI KỲ MỚI
TS. PHẠM VĂN KHÁNH*   


Sự nghiệp CNH, HĐH đất nước đang đặt ra cho nước ta những yêu cầu mới về nguồn nhân lực chất lượng cao, nghĩa là nguồn nhân lực được đào tạo có kỹ năng lao động, làm việc có kỹ thuật, có trình độ khoa học, công nghệ tiên tiến.
            Trong điều kiện hội nhập, mở cửa thị tường, Việt Nam chủ trương CNH rút ngắn thời gian gắn với phát triển kinh tế tri thức thì yêu cầu lại càng nhiều hơn về số lượng, nâng cao về chất lượng đối với nhân lực để có thể nâng cao năng suất lao động xã hội, sớm đưa đất nước thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu và nâng cao đời sống nhân dân, nhất là các tầng lớp lao động như nông dân, công nhân, tri thức.
            Thực tiễn sản xuất, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội trong quá trình đổi mới vừa qua cho thất rõ rằng, đầu tư cho con người, cho giáo dục phát triển nguồn nhân lực chính là đầu tư cho phát triển. Đồng thời cũng trong đổi mới, chuyển sang kinh tế thị trường đi vào công nghiệp hóa và kinh tế tri thức, hội nhập, tham gia toàn cầu hóa đã bộc lộ những bất cập của nguồn nhân lực mà nguyên nhân là do yếu kém, hạn chế của giáo dục đào tạo. Nhiều công trình, dự án không thể tuyển chọn được nhân lực mà phải thuê nhân lực quốc tế nhất là nhân lực quản trị và kỹ thuật, công nghệ. Trong khi ở nước ta các trường đại học mở ra nhiều, sinh viên tốt nghiệp không tìm được việc làm ngày càng tăng, điều đó cho thấy chất lượng đào tạo của nước ta chưa đáp ứng yêu cầu để thích ứng với thực tiễn sản xuất và phát triển của các ngành kinh tế, văn hóa, xã hội.
            Một yêu cầu của CNH, HĐH là nguồn nhân lực phải có sức khỏe và tiếp thu nhanh kiến thức khoa học, công nghệ mới, có kỹ năng làm việc trong môi trường công nghệ, kỹ thuật ngày càng đổi mới và phát triển. Do vậy phát triển nhân lực phải tập trung vào thế hệ trẻ. Vấn đề đặt ra là trong điều kiện đẩy mạnh CNH, hội nhập thì giáo dục, đào tạo phải làm sao để thanh niên, thế hệ trẻ trở thành đội quân xung kích đi vào khoa học công nghệ mới. Tuy lực lượng lao động trẻ nước ta được xếp vào hạng quốc gia có trình độ học vấn khá, có nhiều học sinh, sinh viên thông minh đạt giải quốc tế, nhưng lại thiếu những nhà kỹ nghệ trẻ tài năng, những doanh nhân, nhà doanh nghiệp trẻ có tài và những lao động tinh thông công nghệ mới.
            Hiện tại nước ta có gần 60% lao động trẻ bước vào thị trường lao động chưa qua đào tạo. So với các nước như Thái Lan, Hàn Quốc, Singapore, Malaixia nguồn lao động trẻ của nước ta còn ở trình độ thấp kém, yếu nhất là chưa có tác phong và tư duy công nghiệp, ngoại ngữ rất yếu. Với hơn 50 triệu người ở độ tuổi lao động nhưng số người từ 15 tuổi trở lên được đào tạo nghề và chuyên môn kỹ thuật rất thấp, mới chiếm chưa tới 40%. Cơ cấu đào tạo lại bất hợp lý: đại học và trên đại học là 1, trung học chuyên nghiệp là 1,3 và công nhân kỹ thuật là 0,92, trong khi trên thế giới là: 1-4-10. Điều này cho thấy tình trạng thiếu nhân lực được đào tạo trong nền kinh tế ngày càng trầm trọng. Sinh viên ra trường không có việc làm tăng, các khu công nghiệp, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài lại tuyển được rất ít lao động có trình độ cao, công nhân kỹ thuật và thợ có tay nghề. Điều đó cho thấy, chuyển sang thời kỳ đẩy CNH, HĐH gia nhập WTO thì giáo dục, đào tạo Việt Nam càng bộc lộ nhiều bất cập, yếu kém. Dù thời gian qua có nhiều có gắng đổi mới, cải cách song giáo dục Việt Nam còn lạc hậu, nhất là bậc đại học và dạy nghề. Hệ quả tất yếu là nguồn nhân lực bị ảnh hưởng. Việt Nam chỉ đạt 3,79 điểm trên thang 10 điểm về chất lượng giáo dục và nguồn nhân lực. Trong khi Hàn Quốc là 6,91; Ấn Độ là 5,76; Malaixia là 5,59; Thái Lan là 4,94 (Báo cáo phát triển thế giới năm 2006 của Ngân hàng Thế giới).
            Với mục tiêu đến năm 2020 đưa nước ta trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại công việc cấp bách, thường xuyên là nâng cao chất luợng giáo dục, đào tạo, thúc đẩy sự nghiệp khoa học công nghệ bồi dưỡng nhân tài, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Muốn vậy, phải có chiến lược xây dựng đội ngũ cán bộ giáo dục, đội ngũ giáo viên một cách đồng bộ, khoa học. Trong điều kiện khoa học công nghệ phát triển như vũ bão, việc xây dựng đội ngũ cán bộ giáo dục cần chăm lo bồi dưỡng nhiều cán bộ khoa học giáo dục, có những chính sách thu hút và tạo môi trường thuận lợi cho các nhà khoa học giáo dục làm việc, cống hiến và giao lưu quốc tế.
            Ngành giáo dục cần có những quyết sách lớn về trọng dụng nhân tài giáo dục. Vì đây là khâu đột phá để mở ra những sáng tạo để đổi mới, phát triển giáo dục theo hướng hiện đại. Nhân tài giáo dục là tinh hoa của tinh hoa giáo dục, là người có tư duy sáng tạo và đổi mới về giáo dục. Nếu trọng dụng được nhân tài giáo dục, kể cả người nước ngoài thì chấn hưng giáo dục chỉ còn là vấn đề thời gian, tránh được những lãng phí to lớn như đã xảy ra mấy chục năm qua.
            Dưới đây là một số kiến nghị với Đảng và nhà nước về việc trọng dụng nhân tài giáo dục:
- Ban chấp hành trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ cần sớm cụ thể các quan điểm, nội dung trong văn kiện Đại hội XI của Đảng về giáo dục, đào tạo để Bộ giáo dục và đào tạo, các cơ quan, ban ngành triển khai thực hiện thành các chương trình hành động, kế hoạch công tác.
            - Bộ giáo dục và đào tạo, Bộ Lao động, Thương binh và xã hội phối hợp xây dựng và đề xuất những chính sách, đề án mới đối với lực lượng làm công tác giáo dục, đào tạo. Những chính sách, đề án mới cần quán triệt đầy đủ quan điểm trọng dụng nhân tài giáo dục trong thời kỳ đổi mới.
            - Các cơ sở giáo dục, đào tạo cần phải tích cực giới thiệu với ngành và các cơ quan hữu quan những nhân tài giáo dục để có những chính sách phù hợp đãi ngộ.
            - Tăng cường nhân tài và cơ sở vật chất cho hệ thống các trường sư phạm từ cấp mẫu giáo trở lên.
            - Đổi mới chính sách tuyển sinh với các trường sư phạm nhằm thu hút những lực lượng tinh hoa trong học sinh, sinh viên.

            - Các cơ sở nghiên cứu khoa học giáo dục, đào tạo và dạy nghề cần nghiên cứu, đề xuất những dự án, đề án khả thi để trọng dụng nhân tài giáo dục, thu hút nhân tài giáo dục quốc tế làm việc ở Việt Nam.



* Vụ trưởng vụ Lý luận, Báo Nhân dân.

 

 

Liên kết