NHỮNG KIẾN NGHỊ VỀ VẤN ĐỀ DÂN SỐ TRUNG QUỐC

                                                                                                                        MA LI*

 

Kiến nghị 1: Tích cực tiến hành  các dự án thử nghiệm về hệ thống bảo hiểm ở nông thôn ưu đãi các gia đình một con và có 2 con gái thực hiện KHHGĐ.

            Hiện nay những người đầu tiên thực hiện KHHGĐ đã bước vào tuổi già. Mô hình truyền thống ở nông thôn có con trai hỗ trợ tuổi già đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Khi Trung Quốc đẩy nhanh công nghiệp hoá, đô thị hoá và hiện đại hoá, đặc biệt là một số lớn thanh niên và những người trung niên ở nông thôn di cư ra thành thị, khó tránh khỏi vấn đề hỗ trợ người già của các gia đình trống vắng ở nông thôn. Tình trạng đó dẫn đến gánh nặng trong việc hỗ trợ tuổi già đối với những gia đình thực hiện KHHGĐ, đặc biệt là gia đình chỉ có một con hoặc hai con gái. Những gia đình này ít con hơn hoặc thậm chí không có con hỗ trợ tuổi già. Hỗ trợ tuổi già trong những gia đình thực hiện KHHGĐ trở nên một vấn đề vô cùng khẩn cấp. Chúng ta đều biết rằng 400 triệu trường hợp sinh đã tránh được nhờ thực hiện chương trình KHHGĐ trong 30 năm qua và các gia đình thực hiện KHHGĐ đã góp phần quan trọng cho sự phát triển nhanh của quốc gia. Do đó việc đối phó với việc hỗ trợ tuổi già ở các gia đình nông thôn tuân theo chính sách KHHGĐ và chỉ có một con hoặc hai con gái thể hiện sự quan tâm mang tính nhân đạo của chính phủ, bảo vệ quyền của người dân và sự công bằng xã hội, nâng cao sự tín nhiệm đối với Chính phủ và hướng dẫn quần chúng thực hiện tốt KHHGĐ. Cách giải quyết tốt nhất, trực tiếp và cần thiết cho việc hỗ trợ tuổi già ở các gia đình thực hiện KHHGĐ là thiết lập một hệ thống bảo hiểm. Các gia đình thực hiện KHHGĐ đã có đóng góp lớn cho đất nước và trong hoàn cảnh nguồn tài chính quốc gia có hạn thì vấn đề khả thi là xây dựng một hệ thống bảo hiểm tuổi già cho các gia đình nông thôn thực hiện KHHGĐ và chỉ có một con hoặc hai con gái.

Kiến nghị 2: Sửa đổi luật hình sự trong bối cảnh tình trạng mất cân bằng tỷ số giới tính khi sinh tăng liên tục và bổ sung luật hình sự tội “thực hiện xác định giới tính thai nhi bất hợp pháp”.

Tỷ số giới tính khi sinh ở Trung Quốc bắt đầu lệch mức chuẩn 103-107 kể từ những năm 1980 và mất cân đối liên tục hơn 20 năm nay, từ 108, năm 1981 lên 117 năm 2000 và thậm chí 120 năm 2007. Đến nay không có dấu hiệu nào trở lại mức chuẩn. Tỷ số giới tính khi sinh mất cân bằng không những kéo dài mà còn xẩy ra ở rất nhiều nơi từ vùng trung tâm cho đến miền Đông và miền Tây Trung Quốc, ở dân số nông nghiệp và cả dân số phi nông nghiệp. Tình hình còn xấu hơn là nó không chỉ xẩy ra ở đứa con thứ hai trở lên mà ở cả đứa con thứ nhất.

Chế độ an sinh xã hội không hoàn thiện, đặc biệt là an sinh tuổi già cho nông dân, là nguyên nhân cơ bản của sự mất cân bằng giới tính khi sinh, và nguyên nhân sâu xa là chế độ gia trưởng truyền thống. Nguyên nhân trực tiếp là kỹ thuật xác định giới tính hiện đại như, siêu âm B, nhiễm sắc thể v.v… và sự phổ biến của phá thai đã góp phần cho lựa chọn giới tính.

            Hai hoạt động bất hợp pháp đó là xác định giới tính thai nhi bất hợp pháp và phá thai bất hợp pháp. Thứ nhất, thay đổi quan niệm gia trưởng truyền thống đã ăn sâu hàng ngàn năm là một cuộc cách mạng làm biến đổi các truyền thống xã hội, không thể thực hiện trong một thời gian ngắn mà đòi hỏi nhiều cố gắng lâu dài. Thứ hai, trong hoàn cảnh kinh tế – xã hội hiện nay, hệ thống an sinh tuổi già ở nông thôn chỉ có thể triển khai ở cấp thấp và phạm vi rộng. Hiện nay mới ở giai đoạn thăm dò, không thể thực hiện đầy đủ trong một thời gian ngắn. Chỉ sau thời gian phát triển kinh tế lâu dài mới có thể thiết lập một hệ thống hỗ trợ tuổi già hữu hiệu. Thứ ba, điều chỉnh chính sách sinh sẽ chỉ làm giảm nhẹ mâu thuẫn giữa mong muốn sinh và chính sách sinh và giảm bớt khả năng tăng sự ưa thích giới tính, nhưng về cơ bản không giải quyết được vấn đề mất cân bằng tỷ số giới tính khi sinh. Cuối cùng, do chi phí thấp và lợi nhuận cao của việc thực hiện “hai hoạt động bất hợp pháp”, 300-600 nhân dân tệ cho phá thai, một số người mù quáng do hám lợi và chịu rủi ro. Ngay ở một số nơi, việc “Siêu âm B” và  dịch vụ trọn gói (tổ chức các hoạt động xác định giới tính và phá thai bất hợp pháp) đã phát triển. Sự trừng phạt, như phạt tiền, tịch thu dụng cụ y tế, thu bằng, xử phạt hành chính v.v…, chỉ có thể áp dụng cho những người tham gia vào những hoạt động bất hợp pháp đó vì không có cơ sở luật hình sự. Do vậy, những người không bị phạt nặng nhằm răn đe ngăn chặn, sẽ ngày càng tham gia “hai hoạt động bất hợp pháp này”.

            Vì thế, Trong hoàn cảnh kinh tế-xã hội hiện nay, nhiệm vụ khẩn cấp nhất, biện pháp trực tiếp nhất và thực tiễn nhất để giải quyết vấn đề mất cân bằng tỷ số giới tính khi sinh là giữ “hai hoạt động bất hợp pháp” trong giới hạn thông qua luật.

Kiến nghị 3: Đổi tên Uỷ ban Bảo vệ Môi trường và Bảo tồn Tài nguyên của Đại hội nhân dân toàn quốc thành Uỷ ban Dân số Tài nguyên và Môi trường của Đại hội nhân dân toàn quốc.

Quan hệ giữa dân số và kinh tế, xã hội, tài nguyên và môi trường quyết định sự phát triển của xã hội loài người. Hiện nay, quan hệ giữa dân số, tài nguyên và môi trường nhìn chung là mất cân đối. Qui mô dân số tăng, sử dụng kém hiệu quả tài nguyên, công nghiệp hoá và đô thị hoá nhanh, cách sống và phương thức sản xuất lạc hậu, việc cải thiện mức sống v.v… làm cho Trung Quốc bị áp lực ngày càng tăng về tài nguyên và môi trường. Nhu cầu vật tư cho sản xuất và tiêu dùng ngày càng nhiều thì càng phụ thuộc vào thiên nhiên, và nhu cầu đối với tài nguyên và hệ sinh thái ngày càng nhiều thì áp lực đối với tài nguyên và môi trường ngày càng lớn. Nửa đầu thế kỷ 21 là thời kỳ xung đột mạnh mẽ giữa dân số, kinh tế, xã hội, tài nguyên, môi trường v.v… của Trung Quốc. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy mức GDP/đầu người từ 1.000 – 3.000 USD thể hiện sự bắt đầu cất cánh nền kinh tế của một quốc gia, cũng như bước ngoặt của tiến bộ xã hội toàn diện, vào thời kỳ này, cơ cấu dân số, cơ cấu kinh tế và cơ cấu xã hội sẽ có những biến đổi rất lớn, cơ cấu công nghiệp và cơ cấu lợi ích xã hội cũng vậy. Từ đó xuất hiện những mâu thuẫn sâu sắc, những vấn đề nổi cộm, chẳng hạn như sự phát triển dân số nằm ngoài tầm kiểm soát, kinh tế dễ mất cân đối, xã hội mất trật tự, con người và thiên nhiên thiếu hoà hợp, đạo đức xã hội và cơ chế vận hành phải được xây dựng lại. Trung Quốc đã bước vào thời kỳ nhạy cảm giữa phát triển kinh tế và ổn định xã hội, và cũng là thời kỳ then chốt điều chỉnh quan hệ giữa dân số và kinh tế, xã hội, tài nguyên và môi trường.

            Tuy  nhiên, dân số, tài nguyên và môi trường là những vấn đề rất bao quát có liên quan tới nhiều lĩnh vực, nhiều ngành và nhiều vùng. Vấn đề dân số không phải chỉ là vấn đề quy mô mà bao trùm nhiều vấn đề: quy mô, chất lượng, cơ cấu và phân bố; trong đó quan hệ giữa dân số và kinh tế, xã hội, tài nguyên và môi trường ngày càng trở nên phức tạp. Do đó, mọi vấn đề quan trọng về sự phát triển hiện nay của Trung Quốc đều liên quan đến vấn đề dân số, tài nguyên và môi trường. Bất cứ sai lầm nào trong những vấn đề này đều có tác động không thể đảo ngược được tới sự phát triển kinh tế - xã hội. Vấn đề liên quan đến sự an toàn của dân số, tài nguyên và môi trường không thể chỉ giải quyết thông qua chính sách của một lĩnh vực duy nhất nào mà cần có một loạt chính sách và quy định về dân số và kinh tế, xã hội, tài nguyên và môi trường. Nhiều phương pháp và sự quản lý toàn diện qua sự tập hợp của các lực lượng xã hội và chấp nhận các nguồn tài nguyên xã hội khác nhau. Do đó, Uỷ ban Bảo vệ Môi trường và Bảo tồn Tài nguyên của Đại hội nhân dân Toàn quốc nên đổi thành Uỷ ban Dân số, Tài nguyên và Môi trường  với nhiệm vụ chính là nghiên cứu những vấn đề quan trọng về sự phát triển kết hợp giữa dân số và xã hội, tài nguyên và môi trường, xây dựng các luật phù hợp và tăng cường chỉ đạo vĩ mô, kiểm tra giám sát.

                                                                        HOÀNG TÍCH GIANG

            Dịch từ China Population Today Vol 25. No2



* Đại biu Đại hi Nhân dân toàn quc và là Tng giám đốc Trung tâm Nghiên cu Dân s và Phát trin Trung Quc.